BEBERAPA jenis banjir berlaku di Malaysia. Salah satu bentuk banjir yang paling merosakkan di Malaysia berlaku semasa Monsun Timur Laut, yang biasanya bermula pada awal November dan berterusan sehingga Mac. Banjir bermusim ini disebabkan oleh hujan lebat yang berpanjangan yang berlangsung lebih daripada enam jam pada satu masa, terutamanya menjejaskan negeri-negeri pantai timur Semenanjung Malaysia, barat Sarawak dan timur Sabah.
Dalam tempoh ini, mangsa banjir terpaksa mencari perlindungan di tempat perlindungan sementara, manakala pasukan penyelamat menawarkan bantuan kepada mereka yang terjejas akibat banjir. Paras air kekal tinggi selama beberapa hari, menyebabkan gangguan ketara kepada kehidupan seharian, kerana rumah, sekolah dan perniagaan tidak boleh diakses. Kerosakan infrastruktur, kehilangan tanaman, dan risiko kesihatan akibat penyakit bawaan air menambah cabaran yang dihadapi oleh mereka yang terjejas oleh banjir ini setiap tahun.
Sama membimbangkan, walaupun kurang diramalkan, ialah banjir kilat. Banjir kilat melanda secara tiba-tiba, selalunya berlangsung kurang daripada enam jam tetapi meninggalkan kemusnahan yang tidak dapat diramalkan. Banjir ini biasa berlaku di kawasan bandar yang cepat, seperti Kuala Lumpur, di mana gabungan hujan lebat, halaju air yang tinggi, dan sejumlah besar serpihan daripada pembinaan dan aktiviti manusia boleh membawa kepada akibat yang buruk. Kenaikan air yang cepat di bandar-bandar seperti Kuala Lumpur sering menyebabkan penduduk tidak berjaga-jaga, memerangkap pemandu kenderaan dan membanjiri jalan dan kediaman dalam masa beberapa minit.
Fenomena banjir kilat menyerlahkan cabaran yang ditimbulkan oleh pembandaran yang pesat. Sistem saliran yang tersumbat, dibebani oleh serpihan dan infrastruktur tahan banjir yang tidak mencukupi, memburukkan lagi masalah. Walaupun banjir kilat cenderung reda dengan cepat, kerosakannya kepada kenderaan, harta benda dan infrastruktur awam boleh menjadi besar dan selalunya memerlukan tindakan pantas untuk pembaikan dan pembersihan. Walaupun kebimbangan segera kekal menyelamatkan mereka yang terjejas dan membersihkan jalan raya, penyelesaian jangka panjang menjadi keperluan mendesak di rantau perbandaran yang pesat ini.
Banjir pantai adalah satu lagi jenis banjir yang dihadapi Malaysia, terutamanya di sepanjang pantainya. Banjir jenis ini berlaku disebabkan oleh gabungan faktor, termasuk hujan lebat, kenaikan paras laut semasa air pasang, dan limpahan air sungai melebihi paras biasa atau tebing.
Banjir pantai sering menjejaskan komuniti yang tinggal di sepanjang pantai, dengan air laut melonjak ke pedalaman dan merosakkan rumah dan mata pencarian, terutamanya di perkampungan nelayan. Peningkatan paras laut, diburukkan lagi oleh perubahan iklim, telah menjadikan banjir pantai sebagai kebimbangan yang lebih mendesak dalam beberapa tahun kebelakangan ini, mengancam kedua-dua ekosistem dan penempatan manusia.
Sebagai tambahan kepada jenis banjir ini, banjir bertakung menimbulkan masalah jangka panjang, terutamanya di kawasan rendah dengan sistem perparitan yang lemah. Banjir ini mungkin tidak membawa kemusnahan serta-merta yang sama seperti banjir kilat atau banjir monsun, tetapi kegigihannya dalam tempoh yang panjang boleh membawa akibat yang teruk. Kawasan yang terjejas oleh banjir bertakung selalunya terdedah kepada air bertakung selama berhari-hari atau bahkan berminggu-minggu, menyediakan tempat pembiakan yang ideal untuk nyamuk dan perosak pembawa penyakit lain. Penduduk di kawasan ini mungkin mengalami kejadian kerosakan air berulang pada rumah dan harta benda mereka, dengan air banjir meresap ke dalam struktur dan menyebabkan kerosakan jangka panjang.
Usaha berterusan sedang dilakukan untuk mengurangkan kesan banjir, walaupun usaha ini, Malaysia tetap sangat terdedah kepada kuasa alam. Ini kerana dengan peningkatan kekerapan kejadian cuaca ekstrem yang dikaitkan dengan perubahan iklim, cabaran menguruskan banjir di Malaysia menjadi lebih kompleks.
Dalam senario sedemikian, institusi penyelidikan dan universiti digalakkan untuk mengambil peranan aktif dalam usaha ini dengan menjalankan kajian menyeluruh mengenai daya tahan banjir. Penemuan mereka boleh memberikan pandangan yang tidak ternilai yang memaklumkan amalan terbaik dan penyelesaian inovatif dan mampan yang disesuaikan dengan cabaran iklim dan geografi Malaysia yang unik. Untuk melibatkan lagi pihak berkepentingan, menjalankan kajian tentang faedah ekonomi daya tahan banjir boleh terbukti berpengaruh. Menunjukkan keuntungan jangka panjang pelaburan sedemikian akan membantu mengalihkan minda pihak berkepentingan ke arah mengutamakan daya tahan dalam projek mereka.
Pembinaan kapasiti tempatan merupakan satu lagi komponen penting dalam strategi ini. Terdapat keperluan mendesak untuk mengutamakan latihan untuk pelbagai profesional dalam teknik tahan banjir. Memperkasakan profesional dengan kemahiran yang diperlukan untuk menggabungkan strategi pengurusan banjir yang berkesan bukan sahaja akan meningkatkan daya tahan tetapi juga menggalakkan amalan pembangunan mampan di seluruh negara. Akhir sekali, penglibatan komuniti memainkan peranan penting dalam usaha pencegahan banjir.
Penduduk mesti dididik tentang kepentingan menyelenggara sistem perparitan dan mencegah penyumbatan yang boleh memburukkan lagi banjir. Inisiatif yang bertujuan untuk meningkatkan kesedaran dan menggalakkan langkah proaktif dalam komuniti boleh mengurangkan risiko kerosakan berkaitan banjir dengan ketara.
Agensi kerajaan dan sektor swasta semuanya adalah pemain penting dalam usaha kolektif ini untuk memperkukuh landskap bandar terhadap ancaman banjir yang semakin meningkat di Malaysia. – UTUSAN
PENULIS ialah KAED, IIUM Alumna, ahli jawatankuasa Institut Diraja Arkitek British (RIBA) dan panel akreditasi untuk Lembaga Akreditasi Senibina Kebangsaan (NAAB).
