NEUROBLASTOMA dalam kalangan kanak-kanak bukan sahaja sukar dikesan pada peringkat awal, malah boleh membawa implikasi kesihatan serius sekiranya tidak dirawat dengan segera.
Keadaan itu menjadi lebih membimbangkan apabila penyakit berkenaan sering menunjukkan gejala yang tidak jelas dan mudah disalah tafsir sebagai masalah kesihatan biasa.
Situasi tersebut menyebabkan ramai ibu bapa tidak menyedari anak mereka menghidap kanser berbahaya itu sehingga ia berada pada tahap yang lebih serius.
Pakar Pediatrik, Dr. Yong Junina Fadzil berkata, neuroblastoma merupakan sejenis kanser neuroendokrin yang bermula daripada sel saraf yang belum matang.
Katanya, neuroblastoma adalah antara kanser yang kerap berlaku dalam kalangan kanak-kanak.
“Kanser ini lazimnya menyerang bayi dan kanak-kanak kecil, khususnya yang berusia bawah dua tahun, dengan purata usia diagnosis sekitar 17 bulan,” katanya kepada Utusan Malaysia.
Beliau berkata, neuroblastoma merupakan tumor tisu pejal kedua paling kerap berlaku selepas kanser otak dalam kalangan kanak-kanak berusia bawah 14 tahun.
Ia menyumbang kira-kira enam hingga tujuh peratus daripada keseluruhan kes kanser pediatrik yang direkodkan.
Namun, punca sebenar penyakit ini masih belum dikenal pasti dan terus menjadi kebimbangan dalam kalangan pakar perubatan.
“Tiada punca spesifik yang dikenal pasti bagi neuroblastoma. Walaupun mutasi genetik ditemui dalam kalangan pesakit, ia masih belum boleh dijadikan penanda risiko,” jelasnya.
Beliau berkata, beberapa keadaan perubatan seperti penyakit Hirschsprung dan neurofibromatosis jenis 1 mungkin meningkatkan risiko, namun secara amnya neuroblastoma tidak boleh dicegah kerana tiada faktor risiko yang jelas.
GEJALA AWAL
Menurut Dr. Yong Junina, gejala awal neuroblastoma selalunya tidak spesifik dan mudah disalah anggap sebagai penyakit biasa.
“Kanak-kanak mungkin kelihatan lesu, kurang selera makan dan pucat tanpa sebab yang jelas,” katanya.
Jika tumor bermula dari kelenjar adrenal di dalam abdomen, perut kanak-kanak boleh kelihatan membesar dan disertai rasa sakit, manakala penglibatan usus pula boleh menyebabkan sembelit.
Bagi kes neuroblastoma di bahagian leher, benjolan boleh dilihat atau dirasai dengan tangan.
Gejala yang timbul lazimnya berpunca daripada tekanan tumor terhadap organ, salur darah atau saraf berhampiran.
Di bahagian leher, tekanan tumor boleh menjejaskan saluran pernafasan sehingga menyebabkan kesukaran bernafas.
“Pada peringkat awal, simptom seperti lesu, demam dan penurunan berat badan sering dianggap sebagai jangkitan biasa, menyebabkan rawatan hanya tertumpu kepada gejala tanpa pemeriksaan lanjut,” katanya.
DIAGNOSIS
Pemeriksaan klinikal akan dilakukan terlebih dahulu bagi menilai tanda dan gejala yang dialami pesakit.
Ujian darah akan dijalankan untuk memeriksa paras hemoglobin, sel darah putih, platelet serta fungsi buah pinggang dan hati.
“Biopsi tumor diperlukan bagi mengesahkan kehadiran sel kanser, manakala aspirasi sumsum tulang dilakukan untuk menentukan sama ada terdapat penglibatan sumsum,” jelasnya.
Imbasan MRI atau CT scan digunakan untuk mengenal pasti saiz tumor serta tahap penglibatan organ berhampiran, selain ujian air kencing bagi mengesan paras vanillylmandelic acid (VMA) yang lazimnya tinggi dalam kes neuroblastoma.
Apabila kanak-kanak dibawa mendapatkan rawatan akibat demam, lesu, susut berat badan, bengkak atau lebam, doktor akan memulakan penilaian dengan mengambil sejarah perubatan secara terperinci.
Pemeriksaan fizikal pula bertujuan mengesan tanda seperti pembesaran hati atau limpa, ketumbuhan dalam abdomen, bengkak di leher serta tanda pendarahan.
Sekiranya terdapat petunjuk ketumbuhan, imbasan ultrasound akan dilakukan sebelum CT scan atau MRI bagi menilai penglibatan organ lain, termasuk saraf tunjang atau otak jika disyaki.
Dr. Yong Junina berkata, proses pemeringkatan penting untuk menentukan tahap risiko dan peluang pesakit untuk sembuh.
RAWATAN
Rawatan neuroblastoma bergantung kepada beberapa faktor termasuk lokasi tumor, umur pesakit dan tahap penyakit.
Antara rawatan utama ialah pembedahan dan kemoterapi, namun terdapat kes tertentu yang tidak memerlukan rawatan aktif kerana tumor boleh mengecil dengan sendiri.
Pesakit berisiko rendah lazimnya hanya memerlukan pembedahan, manakala pesakit berisiko sederhana dan tinggi memerlukan kemoterapi untuk mengecilkan tumor sebelum dan selepas pembedahan.
PROGNOSIS
Prognosis pesakit neuroblastoma banyak dipengaruhi oleh umur dan tahap penyakit ketika diagnosis dibuat.
Secara umum, kadar kelangsungan hidup lima tahun adalah sekitar 90 peratus bagi kanak-kanak berusia bawah satu tahun, namun menurun kepada kira-kira 60 peratus bagi kumpulan umur 10 hingga 14 tahun, selain risiko kesan sampingan jangka panjang seperti masalah hormon, pendengaran, perkembangan kognitif dan kesihatan mental.
