PETALING JAYA: Pelaksanaan Perjanjian Pendakwaan Tertunda (DPA) di negara ini berisiko menjadi alat untuk melepaskan golongan elit daripada hukuman sewajarnya, sekiranya tiada reformasi institusi secara menyeluruh.
Justeru, Presiden Pemerhati Rasuah Malaysia (MCW), Jais Abdul Karim mencadangkan satu rangka kerja legislatif yang kukuh, pemantauan awam ketat dan laporan awam secara berkala untuk setiap kes yang melibatkan DPA disediakan terlebih dahulu.
Ini kerana, katanya, negara masih berdepan cabaran ketelusan, ketidakbebasan institusi pendakwaan dan campur tangan politik.
“Dalam konteks sistem keadilan yang masih dibelenggu dengan isu integriti dan pengaruh politik, DPA mungkin memberi laluan kepada rundingan senyap dan penyelesaian luar mahkamah yang tidak memulangkan kepercayaan rakyat terhadap sistem keadilan jenayah.
“Jika pesalah rasuah kecil dijatuhi hukuman berat demi memberikan pengajaran, manakala pesalah korporat berprofil tinggi mendapat kelebihan rundingan DPA, ini hanya mencipta jurang keadilan yang jelas. MCW menolak sebarang bentuk sistem dwi-standard dalam penguatkuasaan undang-undang” katanya kepada Mingguan Malaysia.
Semalam, bekas Hakim Mahkamah Rayuan, Datuk Yaacob Sam berkata, DPA membawa lebih banyak mudarat berbanding kebaikan kerana boleh menyebabkan berlaku konflik termasuk pilih kasih dalam menentukan kes mana yang hendak dilengahkan dan kes mana yang akan terus didakwa.
DPA bermaksud pertuduhan entiti atau institusi perniagaan ditangguhkan sementara waktu dan mereka perlu mematuhi beberapa syarat antaranya melibatkan pemulangan semula wang atau aset diseleweng, membayar penalti atau denda dikenakan.
Sebaliknya Pakar Kriminologi, Pusat Penyelidikan Dasar, Universiti Sains Malaysia (USM), Datuk Dr. P. Sundramoorthy berkata, DPA boleh memainkan peranan penting dengan memaksa entiti yang bersalah memulangkan aset yang dicuri atau diseleweng tanpa berlengah.
Katanya, tertuduh juga boleh membayar penalti atau pampasan sewajarnya kepada pihak terjejas serta melaksanakan pembaharuan institusi yang bermakna bagi mencegah salah laku di masa hadapan.
“Perjanjian ini boleh merangkumi syarat-syarat yang mewajibkan kerjasama penuh dengan siasatan yang sedang berjalan, sekali gus mengukuhkan proses penguatkuasaan secara menyeluruh.
“Keputusan untuk menawarkan DPA hendaklah berdasarkan piawaian undang-undang yang objektif dan tidak dipengaruhi oleh kuasa, status atau hubungan politik tertuduh.
“Pendakwa perlu memastikan pelaku bagi kesalahan kecil tidak menerima hukuman lebih berat berbanding yang terlibat dalam kesalahan lebih besar dan kompleks.
“Dalam konteks ini, budi bicara pendakwa yang seimbang, digandingkan dengan mekanisme pengawasan bebas yang kukuh, adalah penting untuk mengelakkan berat sebelah atau penyalahgunaan proses,” katanya.
Pengarah Eksekutif, Institut Reformasi Politik dan Demokrasi (Reform), Idzuafi Hadi Kamilan pula menyeru satu kajian menyeluruh melibatkan pelbagai pihak berkepentingan dibuat untuk melihat objektif, mekanisme, proses membuat keputusan sama ada bersesuaian dengan konteks Malaysia atau sebaliknya.
Jelasnya, kajian itu perlu melibatkan Jabatan Peguam Negara, Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM), Bahagian Hal Ehwal Undang-Undang Jabatan Perdana Menteri, mahkamah, ahli akademik dan kumpulan masyarakat sivil.
“Beberapa aspek penting perlu dilihat oleh kerajaan sekiranya ingin melaksanakan DPA. Adakah satu penggubalan dan rangka undang-undang baharu dan khusus atau memasukkan peruntukan ke dalam Kanun Prosedur Jenayah?” katanya.
“Kriteria kelayakan khusus hanya bagi jenayah korporat bukan kekerasan iaitu kesalahan rasuah, penipuan kewangan dan Pengubahan Wang Haram (AMLA). Perjanjian mesti mendapat kelulusan Mahkamah Tinggi untuk memastikan ketelusan dan akauntabiliti.
“Perjanjian dan syaratnya perlu diumumkan kepada umum melalui portal rasmi agensi pendakwaan serta mewujudkan unit khas dalam Jabatan Peguam Negara untuk memantau pelaksanaan dan pematuhannya,” katanya. – UTUSAN
