PERINTAH pengampunan diraja yang dilaporkan melibatkan Datuk Seri Najib Tun Razak menimbulkan persoalan mengenai kuasa perlembagaan, tafsiran undang-undang dan akauntabiliti pentadbiran.
Menurut keterangan yang dibincangkan, perintah bertarikh 18 September 2026 membenarkan Najib menjalani baki hukuman melalui tahanan rumah sehingga 23 Ogos 2028, tertakluk kepada pembayaran denda RM50 juta.
Namun, kandungan perintah yang disahkan serta kesan perundangannya tetap penting untuk menilai dakwaan tersebut secara tepat. Tanpa dokumen lengkap, perbezaan antara dakwaan kandungan perintah dengan kedudukan undang-undang yang dipastikan tidak boleh diketepikan.
Kebimbangan saya tertumpu pada masa persoalan itu dibangkitkan. Jika pihak berkuasa sebelum ini memahami pembayaran sebagai syarat tahanan rumah, mengapakah tafsiran berbeza dilaporkan muncul hanya selepas denda dilunaskan?
Urutan tersebut memerlukan penjelasan, tetapi masa semata-mata tidak membuktikan motif tidak wajar atau campur tangan menyalahi undang-undang.
Dokumen, surat-menyurat dan keputusan berkaitan perlu menentukan sama ada kekaburan benar-benar wujud serta bila ia dikenal pasti. Soalan mengenai masa yang mencurigakan patut dijawab dengan kronologi yang diperiksa, bukan kesimpulan mengenai niat mana-mana pihak.
Persoalan utama ialah sama ada pengampunan diraja boleh disemak, diperjelas atau ditafsirkan selepas dikeluarkan. Perkara 42 Perlembagaan Persekutuan menetapkan kerangka perlembagaan bagi kuasa pengampunan.
Kuasa Yang di-Pertuan Agong dilaksanakan dalam kerangka tersebut, termasuk proses institusi yang diperuntukkan. Merit keputusan pengampunan perlu dibezakan daripada persoalan pematuhan perlembagaan, ketulenan dokumen, pelaksanaan sah dan tafsiran undang-undang.
Prinsip kehakiman mengenai pengampunan tidak bermaksud setiap persoalan undang-undang berkaitan terhalang daripada penelitian. Pada masa sama, jabatan pentadbiran tidak boleh mengubah perintah diraja yang sah atau mengenakan syarat baharu tanpa kuasa undang-undang.
Apabila maksudnya dipertikaikan, institusi berwibawa mesti mengenal pasti mekanisme penjelasan yang betul, sambil menghormati kedudukan Yang di-Pertuan Agong dan Lembaga Pengampunan.
Penghormatan institusi tidak menghalang penelitian terhadap pelaksanaan keputusan, selagi bidang kuasa dan batas semakan dipatuhi.
Perbezaan seterusnya melibatkan hukuman penjara dan denda. Pembayaran denda tidak secara automatik menghapuskan baki hukuman pemenjaraan. Kedua-dua hukuman boleh wujud serentak berdasarkan penghakiman asal, tertakluk kepada pengubahsuaian pengampunan yang sah.
Oleh itu, ungkapan mengenai pelepasan selepas pembayaran mesti dibaca bersama keseluruhan dokumen, syarat dan kesan undang-undang yang dimaksudkan.
Jika pembayaran sekadar mengaktifkan kebenaran menjalani baki hukuman di rumah, pemenuhan syarat tersebut tidak boleh disamakan dengan penghapusan hukuman. Sebaliknya, jika dokumen sebenar memperuntukkan perkara berlainan, teks yang disahkan mesti menjadi rujukan.
Tarikh akhir yang dilaporkan, 23 Ogos 2028, menjadikan hubungan antara pembayaran, penahanan dan pelepasan amat penting. Kesimpulan bertanggungjawab tidak boleh bergantung pada satu frasa terasing.
Tafsiran menyeluruh penting untuk mengelakkan kekeliruan antara perubahan tempat menjalani hukuman dengan pelepasan sepenuhnya daripada hukuman.
Isu ini turut menyentuh layanan terhadap seseorang sementara menunggu penjelasan. Pemenjaraan berterusan memerlukan asas undang-undang yang sah.
Namun, kewujudan pertikaian tafsiran sahaja tidak membuktikan penahanan menyalahi undang-undang atau tahanan rumah mesti dilaksanakan serta-merta. Perintah berkuat kuasa, keputusan kehakiman berkaitan dan baki syarat perundangan perlu diteliti secara menyeluruh.
Prinsip etika Islam memperkukuh tuntutan keadilan. Surah Al-Ma’idah, ayat pertama, menyeru orang beriman memenuhi perjanjian.
Apabila syarat sah dipenuhi, pegawai yang diamanahkan hendaklah melaksanakan kewajipan berkaitan dengan setia, tanpa tambahan sewenang-wenangnya atau kelewatan tidak perlu.
Namun tanggungjawab moral itu menuntut kefahaman tepat tentang syarat yang benar-benar mengikat dari sudut undang-undang.
Surah An-Nisa’, ayat 58, turut menekankan amanah dan keadilan dalam penghakiman. Pentadbiran adil mesti melindungi hak setiap individu tanpa diskriminasi berdasarkan jawatan, pengaruh, hubungan politik atau kedudukan sosial.
Keadilan merangkumi penguatkuasaan hukuman sah serta penghormatan terhadap pelepasan yang sah. Simpati ataupun permusuhan masyarakat tidak sepatutnya menentukan kandungan sesuatu instrumen perlembagaan.
Prinsip umum fiqh juga mengiktiraf bahawa penghapusan halangan yang sah boleh membolehkan tindakan berkaitan diteruskan, tertakluk kepada syarat selebihnya.
Dalam konteks ini, jika pembayaran RM50 juta merupakan satu-satunya syarat tertunggak untuk tahanan rumah, penyelesaiannya membawa akibat penting. Namun, kesahihan andaian tersebut terlebih dahulu mesti dibuktikan melalui keterangan berautoriti.
Penyelesaian membina memerlukan ketelusan dokumen, penghormatan perlembagaan dan penjelasan segera.
Pihak berkuasa berkaitan wajar menerangkan terma perintah yang disahkan, kesan pembayaran, masa persoalan tafsiran dibangkitkan dan kuasa pelaksanaannya, dengan menghormati kerahsiaan sah.
Penelitian kehakiman bebas patut menangani pertikaian yang boleh diadili tanpa mendahului penilaian merit pengampunan.
Penghormatan terhadap kuasa diraja mesti diterjemahkan melalui pematuhan setia kepada prosedur perlembagaan, bukannya naratif politik yang bersaing.
Jika semua syarat sah tahanan rumah dipenuhi dan tiada halangan undang-undang berbaki, pelaksanaan sewajarnya diteruskan tanpa kelewatan tidak berasas. Jika kekaburan sebenar masih wujud, penyelesaiannya mesti sah dan segera.
Kedaulatan undang-undang menuntut keadilan sama rata, tanpa keistimewaan atau prasangka, berasaskan fakta yang disahkan. Prinsip ini mesti terpakai tanpa mengira identiti atau kedudukan politiknya. – UTUSAN
PENULIS ialah pengulas bebas.
