SETIAP kali Ogos menjelang, seluruh warga Malaysia bercakap soal perpaduan antara kaum. Tidak cukup dengan itu, Jalur Gemilang yang merupakan panji kebesaran negara akan dinaikkan, selain lagu-lagu patriotik berkumandang di segenap corong radio.
Slogan tentang muhibah, keharmonian dan kebersamaan pula diulang di pentas-pentas sepanjang sambutan Hari Kebangsaan.
Namun, di Kampung Chenderung Teluk Jering, Tumpat, Kelantan, perpaduan tidak memerlukan slogan yang panjang. Ia hidup di bawah khemah kenduri.
Ia bergema di dapur ketika bawang dan rempah-ratus ditumbuk. Ia terserlah ketika dua ekor lembu disembelih. Ia dapat dilihat apabila kira-kira 100 penduduk Melayu turun padang seawal pukul 6 pagi untuk bergotong-royong memasak bagi meraikan perkahwinan pasangan pengantin berketurunan Siam, Yusrivilychai dan isterinya, Tharina.
Perpaduan bukan teori. Ia adalah cara hidup.
Golongan lelaki menguruskan kerja menyembelih lembu, manakala wanita pula sibuk menyediakan rempah-ratus dan menyiapkan juadah. Gulai kawah, ayam masak merah, sambal, acar, sup dan sayur dimasak secara bergotong-royong.
MENU MELAYU, KENDURI SIAM
Tukang masak dan pembantu semuanya daripada masyarakat Melayu. Namun, kenduri itu diadakan untuk meraikan sebuah keluarga berketurunan Siam.
Bukankah itu wajah Malaysia yang sebenar?
Lebih menarik, hampir keseluruhan persiapan kenduri, termasuk menyembelih lembu, memasak nasi dan menyediakan gulai kawah, diuruskan penduduk kampung berketurunan Melayu.
Seperti diakui ibu pengantin lelaki, Mek Sewin Chaw atau lebih mesra dikenali sebagai Maksu Ani, kira-kira 100 penduduk datang membantu menyiapkan juadah perkahwinan anak lelakinya.
Tidak ada yang bertanya, “Ini kenduri kaum siapa?”
Tidak ada yang menghitung, “Mengapa kami perlu membantu?”
Yang ada hanyalah satu kefahaman yang tidak perlu dilafazkan dengan kata-kata iaitu anak jiran berkahwin, satu kampung meraikan.
PERPADUAN TUMBUH SEMULA JADI
Dalam negara yang mempunyai pelbagai kaum, agama dan budaya, kita sering membincangkan formula untuk menyatukan rakyat. Kita menubuhkan pelbagai jawatankuasa, mengadakan program perpaduan dan mencipta slogan demi slogan.
Semuanya penting. Namun, perpaduan yang paling kukuh tidak lahir daripada poster atau ucapan semata-mata.
Ia lahir daripada pergaulan. Daripada anak-anak yang membesar bersama. Daripada jiran yang keluar masuk rumah satu sama lain. Daripada kesediaan menghulurkan tangan ketika diperlukan tanpa terlebih dahulu melihat warna kulit atau keturunan.
Itulah yang telah lama berlaku di Kelantan.
Masyarakat Siam yang hidup dan membesar bersama orang Melayu di negeri ini bukan sekadar mengenali budaya setempat, malah menjadi sebahagian daripada kehidupan masyarakat. Mereka berkongsi ruang sosial, bergaul dan membina hubungan yang melangkaui batas keturunan.
Begitu juga masyarakat Cina di Kelantan yang mempunyai keunikan tersendiri. Tidak hairan apabila ada dalam kalangan mereka yang dikenali dengan gelaran Melayu seperti Awang, Pok Mat, Pok Wee dan Pok Heng.
Pada sesetengah tempat, gelaran mungkin sekadar panggilan. Tetapi di Kelantan, gelaran itu boleh menjadi bukti hubungan antara kaum telah begitu lama terjalin sehingga budaya saling mempengaruhi secara semula jadi.
Ia bukan dipaksa dan bukan dirancang melalui dasar. Sebaliknya, hubungan itu tumbuh daripada kehidupan bersama selama puluhan tahun.
Inilah antara kekuatan sebenar perpaduan Kelantan.
Kelantan tidak menjadikan semua orang sama untuk membentuk perpaduan. Orang Melayu tetap Melayu dengan adat dan budayanya. Masyarakat Siam tetap dengan identitinya. Kaum Cina juga tidak kehilangan jati diri mereka.
Namun, perbezaan itu tidak menghalang mereka daripada menjadi jiran. Mereka boleh berbeza identiti tetapi berkongsi rasa kekitaan.
Mereka boleh berbeza budaya tetapi makan semeja.
Mereka boleh berbeza keturunan tetapi bergotong-royong ketika ada kenduri.
Itulah model perpaduan yang lebih besar daripada sekadar slogan ‘kita semua satu’.
Hakikatnya, perpaduan bukan bererti menjadikan semua orang serupa. Perpaduan ialah menerima bahawa kita memang berbeza, tetapi perbezaan itu tidak pernah cukup besar untuk memisahkan kita.
BELAJAR DARIPADA SEBUAH KAMPUNG
Sempena sambutan Hari Kebangsaan, mungkin Malaysia tidak perlu terlalu jauh mencari contoh perpaduan yang ideal.
Lihat sahaja apa yang berlaku di Kampung Chenderung Teluk Jering.
100 penduduk Melayu datang membantu menyediakan kenduri untuk keluarga Siam. Dua ekor lembu disembelih. Gulai kawah dimasak. Ayam masak merah, sambal, acar, sup dan sayur disiapkan bersama.
Tiada pentas rasmi. Tiada ucapan kenegaraan. Tiada slogan yang dilaungkan.
Namun, di bawah khemah kenduri itu terserlah sebuah pengajaran besar tentang Malaysia.
Perpaduan tidak semestinya perlu dilaungkan untuk membuktikan kewujudannya. Kadangkala, ia cukup dizahirkan melalui perbuatan kecil dengan hadir ketika jiran memerlukan, membantu ketika ada kenduri dan berkongsi kegembiraan tanpa mengira latar belakang.
Inilah perpaduan yang hidup, bukan sekadar disebut.
Negara ini akan terus kukuh bukan kerana kita semua sama tetapi kerana kita memilih untuk hidup bersama meskipun berbeza.
Dan jika perpaduan mahu benar-benar menjadi nadi negara, mungkin kita perlu belajar daripada sebuah kampung kecil di Kelantan bahawa keharmonian tidak bermula di pentas besar.
Ia bermula apabila kita mengenali jiran, menghulurkan tangan dan meraikan kegembiraan bersama. -UTUSAN
Kor guana?
PENULIS ialah koresponden Utusan Malaysia Kelantan.
