PROGRAM Budi Madani RON95 yang bermula 30 September 2025 menandakan transformasi sistem subsidi petrol Malaysia daripada pendekatan universal kepada penyasaran yang lebih tepat. Dengan beban fiskal subsidi semasa mencecah RM10.248 bilion setahun, program ini dijangka menjimatkan RM1.69 bilion melalui penghapusan subsidi kepada bukan warganegara dan pengurangan ketirisan, sambil mengekalkan harga RM1.99 seliter untuk rakyat Malaysia.
Dengan penggunaan petrol nasional yang mencecah 1.4 bilion liter sebulan, kita bercakap tentang satu industri yang melibatkan pergerakan wang berbilion ringgit setiap bulan, di mana kerajaan secara senyap-senyap menanggung sebahagian besar beban kos untuk meringankan beban rakyat.
Bayangkan sekiranya tiada subsidi langsung dan rakyat terpaksa membayar harga pasaran RM2.60 seliter. Dalam senario ini, rakyat Malaysia akan menghabiskan RM3.64 bilion sebulan atau RM43.68 bilion setahun hanya untuk petrol. Jumlah ini hampir menyamai peruntukan bajet tahunan untuk sektor kesihatan dan pendidikan digabungkan. Namun dengan subsidi kerajaan, beban ini dikurangkan kepada RM2.786 bilion sebulan, menjimatkan RM854 juta sebulan untuk rakyat.
RM854 juta sebulan bukanlah jumlah yang kecil dalam konteks belanjawan negara. Jumlah ini cukup untuk membina beberapa buah hospital baharu, membaik pulih ribuan sekolah, atau membiayai program bantuan sosial yang komprehensif. Setiap bulan, tanpa kita sedari, kerajaan mengeluarkan wang sebanyak ini dari perbendaharaan negara semata-mata untuk memastikan kita membayar RM1.99 seliter berbanding RM2.60.
Apa yang lebih menarik ialah apabila kita memecahkan subsidi ini kepada setiap liter yang digunakan. Bagi setiap kali kita mengisi minyak dan membayar RM1.99 seliter, kerajaan sebenarnya menambah RM0.61 dari poket perbendaharaan negara. Ini bermakna daripada setiap RM2.60 yang menjadi kos sebenar petrol, kita hanya membayar 76.5 peratus sahaja, manakala kerajaan menanggung baki 23.5 peratus. Nisbah ini menunjukkan betapa signifikannya subsidi yang diberikan.
Dalam konteks program Budi95 yang sedang dilaksanakan, pemahaman tentang beban fiskal ini adalah penting. Program ini bukan sahaja tentang menyasarkan subsidi kepada rakyat Malaysia sahaja, tetapi juga tentang memastikan kelestarian fiskal negara dalam jangka panjang. Dengan penjimatan yang dijangkakan melalui pengurangan ketirisan kepada bukan warganegara dan penggunaan berlebihan, kerajaan boleh mengekalkan komitmen membantu rakyat sambil mengoptimumkan penggunaan wang awam untuk program pembangunan yang lain. Subsidi petrol ini adalah manifestasi komitmen kerajaan kepada rakyat, namun ia perlu diuruskan dengan bijak untuk memastikan generasi akan datang turut merasai manfaatnya.
Sumber Penjimatan
Anggaran penjimatan RM1.69 bilion setahun melalui program Budi95 adalah berdasarkan tiga mekanisme utama yang masing-masing menyumbang kepada pengurangan beban fiskal kerajaan. Namun, setiap sumber penjimatan ini perlu diteliti dengan kritikal untuk menilai sama ada jangkaan tersebut realistik atau terlalu optimistik.
Bukan Warganegara
Sumber penjimatan terbesar datang daripada penghapusan subsidi kepada bukan warganegara, dijangka menyumbang RM922.3 juta setahun atau 54.5 peratus daripada jumlah penjimatan. Anggaran bahawa bukan warganegara menggunakan 9 peratus daripada petrol nasional atau 126 juta liter sebulan adalah munasabah berdasarkan demografi, memandangkan populasi bukan warganegara di Malaysia dianggarkan sekitar 10 hingga 12 peratus daripada jumlah penduduk. Namun, persoalan timbul sama ada semua penggunaan oleh bukan warganegara boleh dikesan dan dihalang dengan berkesan melalui sistem MyKad dan Jabatan Pengangkutan Jalan (JPJ). Kemungkinan wujudnya pasaran gelap atau penggunaan melalui perantara warganegara boleh mengurangkan keberkesanan penjimatan ini.
Had 300 Liter
Penjimatan daripada pengenaan harga pasaran kepada mereka yang menggunakan melebihi 300 liter dijangka hanya RM256.2 juta setahun, berdasarkan anggaran 2.5 peratus pengguna ultra-tinggi. Angka ini mungkin terlalu konservatif jika dilihat kepada data yang menunjukkan golongan T20 di beberapa negeri seperti Perak (312.7 liter) dan Terengganu (274.0 liter) sudah hampir atau melebihi had. Dengan peningkatan aktiviti ekonomi dan mobiliti, kemungkinan peratus pengguna yang melebihi had akan lebih tinggi, terutamanya dalam kalangan profesional, eksekutif dan ahli perniagaan yang memerlukan perjalanan intensif.
Ketirisan dan Penyeludupan
Penjimatan RM512.4 juta daripada pengurangan ketirisan dan penyeludupan adalah berdasarkan anggaran lima peratus daripada penggunaan, tetapi ini adalah faktor yang paling sukar diukur dan dikawal. Aktiviti penyeludupan petrol ke negara jiran, terutamanya Thailand dan Singapura, telah lama menjadi isu dan keberkesanan sistem Budi95 dalam membendungnya bergantung sepenuhnya kepada penguatkuasaan yang ketat. Sejarah menunjukkan bahawa sindiket penyeludupan sering mencari cara baharu untuk mengatasi sistem kawalan, jadi anggaran ini mungkin terlalu optimistik tanpa peningkatan drastik dalam penguatkuasaan.
Cabaran
Keseluruhan penjimatan RM1.69 bilion adalah bergantung kepada keberkesanan sistem MyKad dan integrasi dengan data JPJ. Sebarang kelemahan dalam sistem teknologi, gangguan atau cara mengelak sistem boleh mengurangkan penjimatan dengan ketara. Pengalaman dengan program kerajaan digital yang lain menunjukkan bahawa selalu wujud tempoh pelarasan dan masalah teknikal yang boleh menjejaskan pelaksanaan awal.
Penjimatan yang dijangkakan juga tidak mengambil kira perubahan tingkah laku pengguna yang mungkin berlaku. Sebagai contoh, sesetengah pengguna mungkin mengurangkan penggunaan keseluruhan disebabkan kesedaran bahawa subsidi mempunyai had, manakala yang lain mungkin mencari cara untuk memaksimumkan penggunaan dalam had. Perubahan ini boleh menjejaskan anggaran penjimatan sama ada secara positif atau negatif.
Program Budi95 dijangka memberikan impak yang signifikan terhadap kedudukan fiskal kerajaan melalui pengurangan beban subsidi yang substansial. Penjimatan anggaran sebanyak RM1.69 bilion setahun bukanlah jumlah yang kecil dalam konteks belanjawan negara, kerana ia mewakili pengurangan sebanyak 16.5 peratus daripada beban subsidi petrol semasa yang mencecah RM10.248 bilion.
Dengan penjimatan ini, beban fiskal kerajaan untuk subsidi petrol akan berkurangan kepada RM8.56 bilion setahun, suatu penurunan yang membolehkan kerajaan mengagihkan semula sumber kepada sektor-sektor lain yang memerlukan perhatian. Dari perspektif bulanan, kos subsidi yang ditanggung kerajaan akan turun daripada RM854 juta kepada RM713 juta, memberikan ruang bernafas sebanyak RM141 juta setiap bulan.
Pengurangan beban ini bukan sahaja membantu memperkukuh kedudukan fiskal negara, malah membuka peluang untuk pelaburan dalam infrastruktur, pendidikan, kesihatan dan program-program pembangunan lain yang akan memberi manfaat jangka panjang kepada rakyat Malaysia. – UTUSAN
DR. Abu Sufian Abu Bakar ialah Pensyarah Kanan di Pusat Pengajian Ekonomi, Kewangan dan Perbankan, Universiti Utara Malaysia dan Timbalan Pengerusi Forum Ekonomi Manusiawi.
