INDEKS Persepsi Rasuah (CPI) sering menjadi ukuran sejauh mana sesebuah negara dilihat bebas daripada rasuah. Namun, pencapaian CPI Malaysia masih belum mencapai tahap yang membanggakan, dan banyak pihak beranggapan bahawa tanggungjawab ini hanya terletak di bahu Ketua Setiausaha Negara (KSN). Hakikatnya, usaha memperbaiki CPI adalah tugas kolektif yang perlu dipikul oleh setiap Ketua Setiausaha (KSU) dan Ketua Pengarah (KP) dalam perkhidmatan awam. Oleh itu, MCW mengesyorkan agar CPI dijadikan sebagai sebahagian daripada KPI bagi semua KSU dan KP bagi memastikan komitmen lebih tinggi dalam membanteras rasuah dan meningkatkan tata kelola sektor awam.
CPI Sebagai Indikator Prestasi Nasional
Sebagai satu indeks yang sering dirujuk dalam menilai tahap rasuah sesebuah negara, CPI sewajarnya dimasukkan dalam penilaian prestasi kementerian dan agensi kerajaan. Setiap KSU dan KP perlu bertanggungjawab ke atas kedudukan CPI negara dan bukan hanya menyerahkan isu ini kepada KSN atau Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM).
Bagi mencapai perkara ini:
• Setiap kementerian perlu menetapkan sasaran peningkatan CPI secara tahunan dan membangunkan pelan tindakan khusus bagi mengurangkan ruang rasuah.
• Pelaporan suku tahunan kepada Pejabat Perdana Menteri dan SPRM tentang langkah-langkah integriti yang diambil oleh kementerian masing-masing.
• Sesi pemantauan berkala untuk menilai keberkesanan inisiatif integriti yang telah dilaksanakan.
KPI KSU/KP Wajib Merangkumi Skor Integriti
Penilaian prestasi pegawai kanan kerajaan sering tertumpu kepada keberkesanan pelaksanaan projek dan pengurusan perbelanjaan. Walaupun aspek ini penting, ia tidak boleh mengatasi kepentingan integriti dan ketelusan. Oleh itu, setiap KPI bagi KSU dan KP perlu merangkumi elemen pematuhan tata kelola dan pengurangan amalan rasuah serta ketirisan dalam kementerian masing-masing.
Langkah-langkah yang dicadangkan:
• Audit bebas tahunan oleh SPRM atau Ombudsman bagi menilai tahap pematuhan terhadap peraturan integriti.
• Pengukuran keberkesanan dasar integriti kementerian melalui penilaian bebas oleh badan akademik atau NGO antirasuah.
• Sistem pemarkahan khas yang menilai sejauh mana kementerian melaksanakan dasar ketelusan dan akauntabiliti.
Kaitan Bonus dan Kenaikan Pangkat Dengan Indeks Integriti
Pada masa kini, kenaikan pangkat dan bonus bagi pegawai kanan kerajaan lebih bergantung kepada kejayaan pelaksanaan projek serta pencapaian kewangan. Walau bagaimanapun, elemen integriti perlu diberikan keutamaan dengan menetapkan bahawa CPI negara menjadi faktor utama dalam menentukan insentif pegawai kanan.
Cadangan pelaksanaan:
• Sekiranya CPI negara menurun, bonus tahunan bagi KSU dan KP boleh dipotong atau ditangguhkan.
• Kenaikan pangkat hanya diberikan kepada mereka yang menunjukkan rekod cemerlang dalam tata kelola dan ketelusan.
• Penilaian prestasi tahunan mesti mengambil kira sumbangan pegawai terhadap usaha antirasuah dalam kementerian masing-masing.
CPI Bukan Tanggungjawab KSN Seorang
Pada ketika ini, ramai pegawai kanan kerajaan melihat CPI sebagai tanggungjawab KSN semata-mata. Sikap ini menyebabkan usaha membanteras rasuah tidak dijalankan secara menyeluruh. Jika CPI dijadikan sebahagian daripada KPI bagi semua KSU dan KP, mereka akan lebih serius dalam memastikan pelaksanaan integriti dalam organisasi masing-masing.
Cadangan yang perlu dilaksanakan:
• Setiap KSU dan KP perlu membentangkan laporan berkaitan integriti dan usaha anti-rasuah kepada Jawatankuasa Khas Parlimen atau SPRM.
• Mewujudkan mekanisme pemantauan dalaman di setiap kementerian bagi memastikan dasar tata kelola dipatuhi.
• Menggalakkan budaya pendedahan salah laku dalam perkhidmatan awam dengan memperkukuhkan perlindungan kepada pemberi maklumat (whistleblower).
Sesi ‘Sekolah Semula’ untuk KSU/KP
Sebagai pegawai tertinggi dalam perkhidmatan awam, KSU dan KP mesti diberikan latihan khusus mengenai aspek integriti dan akauntabiliti. Oleh itu, MCW mencadangkan agar satu program khas diwujudkan untuk menyegarkan kembali pemahaman mereka tentang tata kelola yang baik.
Elemen penting dalam program ini:
• Latihan tahunan wajib kepada semua KSU, TKSU, KP, dan ketua agensi berkaitan integriti dan kebertanggungjawaban.
• Simulasi kes rasuah dan konflik kepentingan bagi memberi pendedahan yang lebih realistik terhadap cabaran yang dihadapi.
• Bimbingan mengenai etika perkhidmatan awam dan peranan dalam memastikan ketelusan dalam pentadbiran.
Menjadikan CPI sebagai KPI bagi semua KSU dan KP adalah langkah penting dalam reformasi integriti perkhidmatan awam. Usaha membanteras rasuah tidak boleh diletakkan di bahu individu tertentu sahaja, tetapi harus dikongsi secara kolektif oleh semua pemimpin utama dalam kerajaan. Dengan mengaitkan CPI dengan KPI, bonus, kenaikan pangkat, dan sistem pemantauan berkala, pegawai kanan kerajaan akan lebih bertanggungjawab dalam memastikan perkhidmatan awam yang bersih, telus, dan berintegriti.
MCW menyeru kerajaan, khususnya Perdana Menteri, Ketua Setiausaha Negara, serta Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia, untuk mempertimbangkan cadangan ini dan mengambil langkah konkrit bagi memastikan reformasi integriti dalam perkhidmatan awam menjadi realiti. Rakyat berhak mendapat sistem pentadbiran yang bersih dan telus, dan ia bermula dengan pemimpin yang benar-benar komited kepada usaha membanteras rasuah. – UTUSAN
JAIS Abdul Karim ialah Presiden Pemerhati Rasuah Malaysia (MCW).
