KELULUSAN Rang Undang-Undang (RUU) Perlembagaan (Pindaan) 2025 di Dewan Rakyat baru-baru ini menandakan satu detik bersejarah dalam evolusi demokrasi Malaysia.
RUU ini bertujuan mengembalikan semula Akta Perkhidmatan Parlimen (PSA) 1963, satu undang-undang penting yang dimansuhkan pada 1992, sekali gus memulihkan kebebasan Parlimen daripada kawalan eksekutif.
Walaupun mendapat sokongan majoriti dua pertiga (148 undi menyokong), 57 ahli Parlimen pembangkang gagal menyokong pindaan ini, tindakan yang disifatkan oleh Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim sebagai satu pengkhianatan terhadap reformasi institusi Parlimen.
PSA diperkenalkan Perdana Menteri pertama,Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj, dengan objektif utama memberi autonomi pentadbiran dan kewangan kepada Parlimen, membolehkan ia beroperasi tanpa campur tangan kerajaan, membenarkan Parlimen mengurus kakitangan, kewangan dan sumber manusia sendiri sekali gus memperkukuh prinsip pemisahan kuasa antara eksekutif dan legislatif serta memastikan ketelusan, kecekapan serta profesionalisme dalam proses perundangan.
Pada 1992, PSA dimansuhkan di bawah pentadbiran Perdana Menteri, Tun Dr. Mahathir Mohamad, mengakibatkan Parlimen kehilangan autonomi dan kembali berada di bawah pentadbiran kerajaan, khususnya Jabatan Perdana Menteri (JPM).
Kuasa eksekutif mengambil alih kawalan terhadap urusan Parlimen, termasuk pengurusan bajet, kakitangan dan operasi dalaman, sekali gus melemahkan kebebasan Parlimen.
Berlakunya konflik dengan prinsip demokrasi, apabila badan legislatif menjadi tunduk kepada eksekutif, sekali gus merosakkan mekanisme semak dan imbang dalam tadbir urus negara.
RUU Perlembagaan (Pindaan) 2025, yang dicadangkan di bawah kerajaan Madani, bertujuan untuk membatalkan pemansuhan 1992 dan mengembalikan kebebasan Parlimen, dengan menghidupkan semula PSA.
Walaupun manfaatnya jelas, 57 ahli Parlimen pembangkang tidak mengundi menyokong RUU ini. Anwar mengkritik tindakan ini sebagai satu pengkhianatan, dengan menyatakan bahawa mereka menentang reformasi institusi kerana ingin mengekalkan kawalan terhadap Parlimen serta gagal menyokong usaha bipartisan yang akan memberi manfaat kepada generasi pemimpin akan datang.
Sebaliknya, kelulusan RUU dengan majoriti dua pertiga membuktikan kestabilan dan keazaman kerajaan dalam mempertahankan demokrasi. Kelulusan RUU ini, walaupun terdapat cubaan pembangkang untuk menggagalkannya, namun ia memperkuatkan kedudukan Anwar sebagai pemimpin yang komited terhadap reformasi institusi.
Kejayaan RUU ini menunjukkan sokongan Parlimen yang kukuh terhadap reformasi institusi, mengesahkan bahawa kerajaan kekal stabil dan bersatu.
Dengan gagal menyokong reformasi demokratik yang penting, ahli Parlimen pembangkang telah mengasingkan diri mereka daripada pengundi yang menyokong reformasi, menunjukkan keengganan mereka untuk menerima prinsip demokrasi serta melemahkan kredibiliti mereka dalam memperjuangkan ketelusan Parlimen.
Masa sama, bagi memperkukuh lagi reformasi Parlimen, langkah-langkah berikut perlu diutamakan:
– Memaktubkan reformasi dalam Perlembagaan Persekutuan: Pengembalian semula PSA mesti dimasukkan dalam Perlembagaan Persekutuan bagi memastikan tiada pentadbiran pada masa hadapan boleh membatalkannya secara sewenang-wenangnya.
– Menubuhkan suruhanjaya Parlimen: Sebuah suruhanjaya bebas perlu dibentuk untuk mengawasi bajet, operasi dan pengurusan kakitangan Parlimen bagi memastikan ketelusan dan keberkesanan pentadbiran.
– Memperkukuh jawatankuasa Parlimen: Jawatankuasa-jawatankuasa Parlimen perlu diberikan kuasa siasatan yang lebih besar untuk memastikan agensi kerajaan dan menteri bertanggungjawab atas dasar serta keputusan mereka.
– Memperluas penyertaan awam dalam proses Parlimen: Mekanisme seperti konsultasi awam, petisyen rakyat dan sesi pendengaran terbuka perlu dipertingkatkan untuk memastikan penglibatan rakyat yang lebih meluas dalam proses demokrasi.
– Meningkatkan ketelusan dalam perbelanjaan kerajaan: Dana awam yang diperuntukkan kepada Parlimen mesti didedahkan secara telus bagi memastikan pengagihan bajet digunakan secara efisien dan bebas daripada kepentingan politik.
REFORMASI BERSEJARAH
RUU Perlembagaan (Pindaan) 2025 menandakan perubahan besar dalam kerangka pentadbiran Malaysia, dengan mengembalikan autonomi Parlimen dan memperkukuh prinsip pemisahan kuasa.
Dengan membatalkan pemansuhan Akta PSA 1992, Malaysia kini berada di landasan yang lebih matang dalam perkembangan demokrasinya. Anwar dan kerajaan telah membuktikan kepimpinan yang kuat, menunjukkan komitmen mereka terhadap reformasi institusi walaupun berdepan tentangan daripada pembangkang.
Kegagalan 57 ahli Parlimen pembangkang untuk menyokong RUU ini menunjukkan keengganan mereka menerima ketelusan demokratik, menonjolkan kepentingan untuk terus berwaspada dalam melindungi kebebasan institusi Parlimen.
Malaysia mesti memastikan reformasi ini dimaktubkan dalam institusi secara berkesan bagi menghalang sebarang manipulasi politik pada masa hadapan, sekali gus memastikan Parlimen kekal bebas, bertanggungjawab dan berfungsi untuk kepentingan rakyat.
Kesimpulannya, autonomi Parlimen adalah asas kepada sistem demokrasi yang berkesan. Kerajaan menegaskan semula komitmennya terhadap reformasi institusi. Ahli Parlimen pembangkang yang menolak RUU ini telah melemahkan kemajuan demokrasi.
Kelulusan RUU ini menandakan satu langkah besar ke arah kestabilan institusi. Reformasi legislatif pada masa hadapan mesti dipastikan bebas daripada ancaman pembatalan politik. – UTUSAN
PENULIS ialah pengulas bebas dan penganalisis politik-ekonomi.
