PETALING JAYA: Akta Keselamatan Dalam Talian 2025 (ONSA) yang berkuat kuasa pada 1 Januari lalu menambah satu lapisan baharu dalam kerangka kawal selia negara bagi platform digital.
Diluluskan di Parlimen pada Disember 2024 dan diwartakan pada Mei 2025, ONSA melengkapkan kerangka perundangan sedia ada, termasuk Akta Komunikasi dan Multimedia 1998, bagi menangani peningkatan bahaya dalam talian yang semakin kompleks dan berskala besar.
Berbeza dengan pendekatan terdahulu yang banyak bergantung kepada dasar dalaman platform, akta tersebut menetapkan kewajipan khusus ke atas penyedia perkhidmatan aplikasi dan kandungan yang menjadi hos atau pengedar kandungan janaan pengguna.
BAHAYA DALAM TALIAN SEMAKIN MENINGKAT
ONSA diperkenalkan ketika Malaysia berdepan peningkatan ketara kes-kes berbahaya dalam talian.
Antara Januari hingga November 2025, pihak polis merekodkan kerugian sebanyak RM2.7 bilion akibat penipuan dalam talian.
Pada Oktober lalu, pihak berkuasa turut melumpuhkan rangkaian jenayah berkaitan bahan penderaan seksual kanak-kanak (CSAM) dengan penahanan 31 individu serta rampasan lebih 880,000 fail digital.
Sejak 2022, sebanyak 38,470 kandungan buli siber dan gangguan dalam talian telah diturunkan hasil tindakan kawal selia dan penguatkuasaan.
Bagaimanapun, bahan berbahaya terus muncul.
Dalam sesetengah kes, ia masih boleh diakses oleh masyarakat untuk tempoh yang lama tanpa tindakan segera daripada pengendali platform.
Menurut Data Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (SKMM), platform utama berjaya menghapuskan kira-kira 92 peratus daripada 697,061 hantaran yang ditandakan sebagai berbahaya antara Januari 2024 hingga November 2025.
Namun, lebih 58,000 hantaran masih boleh diakses dalam talian.
SKOP DAN PENDEKATAN ONSA
ONSA menetapkan kerangka kawal selia bagi penyedia perkhidmatan aplikasi dan penyedia perkhidmatan aplikasi kandungan, termasuk platform tempatan dan asing yang beroperasi di Malaysia atau menyasarkan pasaran Malaysia.
Akta ini merangkumi pelbagai kategori kandungan berbahaya termasuk CSAM, penipuan dalam talian dan kewangan, bahan lucah atau pornografi, gangguan dan komunikasi mendera, kandungan berkaitan keganasan atau terorisme, galakan mencederakan diri dalam kalangan kanak-kanak serta kandungan berkaitan dadah berbahaya.
Berbanding menangani kandungan secara kes demi kes, ONSA menumpukan kepada sistem pengurusan risiko platform, termasuk algoritma pengedaran dan mekanisme cadangan kandungan.
Kerangka akta itu tertumpu pada tadbir urus platform dan amalan operasi, tanpa mengenakan liabiliti jenayah terhadap pengguna individu bagi sebarang bentuk hantaran yang sah di sisi undang-undang.
Menerusi ONSA, pengendali platform diwajibkan menilai dan mengurus risiko kandungan berbahaya, mengurangkan pendedahan pengguna kepada bahaya paling serius, menyediakan saluran aduan serta sokongan kepada pengguna dan mengemukakan pelan keselamatan dalam talian kepada pihak berkuasa.
PERLINDUNGAN DAN HAD PELAKSANAAN
Pada masa sama, ONSA memperuntukkan langkah perlindungan khusus terhadap kanak-kanak, termasuk mekanisme perlindungan berkaitan umur dan had akses kepada kandungan tertentu.
Peruntukan tersebut dijangka mempengaruhi reka bentuk dan tetapan asal platform bagi memastikan interaksi dalam talian lebih selamat untuk kanak-kanak.
Bagaimanapun, akta tersebut tidak merangkumi hantaran mesej peribadi dari individu ke individu dan tidak membenarkan pemantauan menyeluruh terhadap pengguna.
Ia juga tidak mewujudkan kesalahan baharu berkaitan ucapan sah atau ekspresi politik.
Walaupun ONSA memperkukuh kawal selia terhadap platform digital, ia tidak menggantikan keperluan kepada usaha pendidikan, pencegahan dan peranan ibu bapa dalam menangani risiko digital.
Bagi pengendali platform, perlindungan prosedur turut disediakan di bawah ONSA.
Perlindungan dalam kerangka tersebut termasuk keperluan notis sebelum tindakan penguatkuasaan, peluang representasi, rekod awam mengenai arahan kawal selia dan akses kepada mekanisme rayuan dan semakan kehakiman. – UTUSAN
