PERTUBUHAN Asas Bina Negara (ASABINA) menyambut baik keputusan kerajaan mendedahkan Laporan Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) berkaitan pengurusan dan operasi Lembaga Tabung Haji (TH) bagi tempoh 2014 hingga 2020 serta membahaskannya dalam Sidang Khas Dewan Rakyat pada 11 Ogos lalu.
Pendedahan laporan itu penting bagi memastikan persoalan berkaitan tadbir urus TH dapat diteliti secara terbuka. Namun, pembentangan di Parlimen tidak seharusnya menjadi noktah kepada isu berkenaan. Sebaliknya, ia perlu menjadi permulaan kepada tindakan penguatkuasaan, pemulihan aset, penambahbaikan undang-undang dan reformasi institusi secara menyeluruh.
Menurut laporan RCI, TH sepatutnya merekodkan kerugian bersih kira-kira RM1.4 bilion pada 2017 sekiranya piawaian perakaunan berkaitan digunakan sepenuhnya, berbanding keuntungan RM3.4 bilion yang dilaporkan ketika itu.
Laporan sama turut membangkitkan persoalan berkaitan agihan keuntungan, rosot nilai pelaburan, kelemahan pengawasan serta pematuhan terhadap Seksyen 22 Akta Tabung Haji 1995.
Dapatan tersebut perlu diberi perhatian serius kerana dana TH bukan sekadar wang pelaburan biasa. Ia merupakan simpanan umat Islam yang dikumpulkan untuk tujuan ibadah haji. Oleh itu, pengurusannya menuntut tahap integriti, profesionalisme dan akauntabiliti yang paling tinggi.
Kerajaan sebelum ini memaklumkan kira-kira 75 peratus daripada 25 syor RCI telah dilaksanakan. Namun, ASABINA berpandangan kadar pelaksanaan semata-mata belum cukup untuk mengukur kejayaan. Ukuran sebenar terletak pada tindakan susulan, adakah aset berjaya dipulihkan, kelemahan ditutup, pihak yang bertanggungjawab diambil tindakan dan sistem baharu mampu mengelakkan kesilapan berulang.
Sehubungan itu, kerajaan perlu menubuhkan Pasukan Petugas Khas Pemulihan Aset TH yang melibatkan agensi penguat kuasa, audit, kewangan serta pakar bebas. Pasukan ini perlu meneliti transaksi berisiko, mengesan aliran wang dan mengambil tindakan pemulihan aset di dalam atau luar negara mengikut undang-undang.
Pada masa sama, kerajaan perlu memastikan setiap kerugian yang terbukti berpunca daripada salah laku atau pelanggaran amanah dituntut semula. Tindakan tidak boleh terhenti pada pendakwaan jenayah. Tuntutan sivil, pelucuthakan aset, pembatalan kontrak bermasalah serta kerjasama antarabangsa perlu digunakan jika mempunyai asas perundangan.
ASABINA turut mencadangkan audit forensik menyeluruh terhadap pelaburan, pelupusan aset, kontrak, perunding dan transaksi material yang berkaitan. Audit itu mesti menentukan pihak yang mencadang, menilai, meluluskan dan menerima manfaat daripada sesuatu keputusan, termasuk mengenal pasti konflik kepentingan serta kegagalan mengurus risiko.
Dalam masa sama, tindakan undang-undang hendaklah dibuat tanpa mengira kedudukan, pengaruh atau hubungan individu terbabit. Namun, semua proses perlu berlandaskan kedaulatan undang-undang serta hak mendapatkan perbicaraan yang adil.
Kerajaan dan TH juga wajar menyediakan papan pemuka awam bagi membolehkan pendeposit mengikuti perkembangan pelaksanaan kesemua 25 syor RCI. Maklumat seperti status tindakan, agensi bertanggungjawab, tempoh pelaksanaan serta hasil yang dicapai perlu didedahkan secara berkala.
Lebih penting, Akta Tabung Haji 1995 perlu dikaji semula secara menyeluruh bagi memperkukuh semak dan imbang. Pelantikan kepimpinan mesti berasaskan kelayakan, pengalaman dan integriti, manakala peranan lembaga, pengurusan serta pihak politik perlu dipisahkan dengan jelas.
TH juga perlu memperketatkan proses pelaburan dan perolehan bernilai tinggi melalui penilaian risiko bebas, semakan pemilikan benefisial, tender kompetitif, pendedahan transaksi berkaitan serta audit selepas pelaburan.
Pada masa sama, mekanisme pemberi maklumat dan Ombudsman Pendeposit yang bebas perlu diwujudkan bagi memberi ruang kepada aduan dibuat tanpa kebimbangan terhadap tindakan balas.
Isu TH tidak wajar dijadikan medan pertelingkahan politik. Keutamaan mesti diberikan kepada kepentingan pendeposit dan masa depan institusi. Setiap sen wang pendeposit ialah amanah. Jika berlaku penyelewengan, wang itu mesti dijejaki, dipulihkan dan dikembalikan kepada TH melalui proses undang-undang. Kepercayaan hanya dapat dikembalikan melalui tindakan yang nyata, bukan sekadar janji reformasi. –UTUSAN
ROSDI AMIR
Presiden,
Pertubuhan Asas Bina Negara (ASABINA)
