SETIAP kali Piala Dunia berlangsung, satu fenomena menarik berulang. Restoran mamak dipenuhi penyokong yang mengenakan jersi pelbagai negara, manakala media sosial rancak dengan perdebatan mengenai pasukan pilihan.
Ada yang bersorak apabila pasukan kesayangan menjaringkan gol, sementara sebahagian lain termenung apabila impian mereka berkecai.
Menariknya, sebahagian besar penyokong itu bukan rakyat negara yang beraksi. Mereka tidak lahir atau pernah menetap di negara berkenaan, malah ada yang belum pernah menjejakkan kaki ke sana.
Namun, apabila wisel penamat dibunyikan, mereka tetap merasai kegembiraan atau kekecewaan seolah-olah kemenangan dan kekalahan itu milik sendiri.
Mengapa rakyat Malaysia begitu mudah jatuh hati kepada pasukan negara lain?
Jawapannya lebih besar daripada sekadar minat terhadap sukan. Bola sepak menjadi bahasa sejagat yang merentasi bangsa, agama dan sempadan. Apabila seseorang memilih pasukan tertentu, dia bukan sahaja menggemari permainan tetapi turut menghayati nilai yang ditonjolkan.
Ada yang mengagumi disiplin, semangat juang dan ketahanan mental sesebuah pasukan. Ada pula tertarik dengan corak permainan yang pantas, kreatif dan berani. Tanpa disedari, sokongan itu membentuk rasa identiti dan kekitaan.
Dalam psikologi sosial, fenomena ini dikenali sebagai identiti sosial, iaitu kecenderungan manusia mengaitkan diri dengan kumpulan yang memberikan rasa bangga dan kebersamaan.
Walaupun Malaysia belum pernah beraksi di pentas Piala Dunia, namun kehangatan kejohanan itu tetap dirasai setiap empat tahun.
Fenomena ini membuktikan sukan bukan sekadar hiburan sebaliknya menjadi sebahagian daripada budaya masyarakat. Globalisasi dan teknologi pula membolehkan seseorang di Johor Bahru mengagumi pasukan Eropah, mengikuti liga Amerika Selatan (AS) serta berkongsi emosi dengan jutaan peminat di seluruh dunia. Teknologi menghapuskan jarak, manakala emosi merentasi sempadan.
Ramai hanya melihat kejayaan ketika pasukan mengangkat trofi. Namun, kemenangan itu sebenarnya lahir daripada perjalanan panjang yang dibina secara sistematik.
Pasukan berprestasi tinggi mengenal pasti bakat sejak usia muda, menyediakan akademi berkualiti, melatih jurulatih secara berterusan dan membentuk budaya kerja profesional. Mereka membina kejayaan melalui perancangan, pelaburan serta kesabaran, bukan bergantung kepada nasib.
Malaysia juga perlu mengambil pengajaran daripada pendekatan tersebut. Impian melihat Harimau Malaya beraksi di Piala Dunia tidak boleh bergantung kepada semangat bermusim. Kita perlu memperkukuh pembangunan akar umbi, meningkatkan kemudahan latihan, melahirkan jurulatih berkualiti dan membimbing bakat muda secara konsisten.
Lebih penting, negara perlu membina budaya yang menghargai proses. Negara yang kini menjadi kuasa besar bola sepak tidak mencapai kejayaan dalam sekelip mata. Mereka membangunkan sistem yang mampu melahirkan generasi pemain berkualiti secara berterusan.
Rakyat Malaysia yang menyokong pasukan luar bukan sesuatu yang negatif. Sebaliknya, fenomena itu membuktikan kecintaan masyarakat terhadap bola sepak. Namun, minat tersebut wajar diterjemahkan kepada sokongan terhadap ekosistem tempatan melalui kehadiran ke stadium, penghargaan terhadap pemain dan keyakinan terhadap kemampuan negara sendiri.
Apabila Piala Dunia berakhir, dunia akan mengingati pasukan yang menjulang trofi. Bagi Malaysia, persoalan yang lebih besar ialah apa yang boleh dipelajari daripada perjalanan mereka.
Selagi kita hanya menyokong impian negara lain, kita kekal sebagai penonton. Namun, jika kita berani membina impian sendiri melalui padang sekolah, akademi akar umbi, pengurusan profesional dan sistem pembangunan mampan, tidak mustahil suatu hari nanti seluruh dunia menyaksikan Malaysia beraksi di pentas Piala Dunia.
Ketika itu, sorakan yang bergema bukan lagi untuk negara orang, tetapi untuk Malaysia yang kita banggakan. –UTUSAN
DR. Zurina Samsudin ialah Pensyarah Kanan Johor Business School, Universiti Tun Hussein Onn Malaysia (UTHM).
