Tongkat ali atau nama saintifiknya Eurycoma longifolia amat popular digunakan oleh golongan lelaki sebagai agen afrodisiak dan meningkatkan tenaga.
Namun, secara umumnya terdapat banyak lagi kegunaan dan potensi yang dilaporkan menerusi pengetahuan tradisi dan juga kajian saintifik.
Antara kajian saintifik awal yang pernah dijalankan termasuklah kajian antikanser menggunakan sel-sel kanser ovari dan payudara.
Namun, pelbagai teknik pengekstrakan daripada tongkat ali yang digunakan boleh menghasilkan pelbagai jenis ekstrak yang boleh memberi kesan yang berbeza-beza sama ada aktif atau tidak aktif.
Berdasarkan keadaan ini, sekumpulan penyelidik Bahagian Hasilan Semula Jadi, Institut Penyelidikan Perhutanana Malaysia (FRIM) berasakan perlu untuk menangani masalah tersebut dengan memastikan ekstrak yang dihasilkan adalah aktif dengan melakukan proses pengekstrakan mengikut prosedur operasi standard (SOP) yang betul.
Kajian kumpulan tersebut yabng diketuai oleh Pegawai Penyelidikan Kanan Bahagian Hasilan Semulajadi FRIM, Dr. Nurhanan Murni Yunos bersama empat pegawai penyelidik yang mempunyai kepakaran dalam bidang masing -masing.
Mereka terdiri daripada Muhammad Haffiz Jauri (bidang fitokimia), Nor Datiakma Mat Amin (bidang biokimia/proteomik), Noor Rasyila Mohamed Noor (bidang formulasi) dan Chee Beng Jin yang mempunyai kepakaran dalam bidang toksikologi.
Dr. Nurhanan berkata, kumpulannya berjaya membangunkan SOP berkenaan dengan memanfaatkan ramuan aktif daripada ekstrak piawai tongkat ali dinamakan SEEL30 yang berpotensi sebagai antikanser.
Ramuan aktif daripada tongkat ali yang ditemukan sebelum ini yang diuji ke atas sel-sel kanser adalah tidak larut air. Hasil kajian semula dan optimasi cara pemprosesan dan pengekstrakan tongkat ali telah menemukan satu kaedah baru bagi penghasilan ekstrak tongkat ali larut air yang mempunyai potensi mematikan sel-sel kanser.
Sebagai perbandingan, kebanyakan ekstrak yang pernah diuji di makmal yang mengandungi bahan aktif berpotensi antikanser didapati tidak larut air. Kaedah penghasilan SEEL30 ini dapat dijimatkan kerana tidak perlu membeli pelarut tertentu seperti etanol bagi tujuan pengesktrakan.
Dr. Nurhanan yang pakar dalam penyelidikan antikanser ke atas hasilan semula jadi, bioperubatan, proteomik memberitahu, SOP yang dihasilkan melibatkan kaedah pempiawaian pengekstrakan dengan memastikan ekstrak yang dihasilkan mengandungi bahan aktif tertentu yang boleh mematikan beberapa jenis sel-sel kanser termasuk sel-sel kanser ovari.
“Kajian in vitro di dalam makmal dengan menggunakan sel-sel kanser tertentu termasuk sel-sel kanser ovari telah menunjukkan SEEL30 berfungsi dalam mematikan sel-sel kanser tersebut manakala analisis biokimia menggunakan pendekatan proteomik menunjukkan potensi SEEL30 dalam meningkatkan tenaga,” ujarnya.
Berkongsi lebih lanjut Dr. Nurhanan berkata, SEEL30 adalah ekstrak piawai yang dihasilkan daripada akar tongkat ali yang dengan menggunakan SOP yang telah dibangunkan sendiri agar kandungan bahan aktif berpotensi anti-kanser masih berada pada kepekatan tertentu di dalam ekstrak tersebut.
Kata beliau, ujian in vitro sel-sel kanser ke atas SEEL30 pula dijalankan menggunakan kaedah pengasaian Sulphorhodhomine B dan sel-sel kanser ovari, payudara, kolorektal dan epidermoid (kulit) manakala kajian akut dan subakut toksisiti menggunakan model haiwan serta genotoksisiti juga menunjukkan SEEL30 selamat digunakan mengikut garis panduan Pertubuhan Bagi Kerjasama Ekonomi dan Pembangunan (OECD).
Beliau berkata, teknologi tersebut kini sedia dikomersialkan melalui pemindahan pelesenan teknologi kepada pihak industri.
Terkini, satu prototaip minuman pracampur S30 yang mengandungi SEEL30 sebagai salah satu ramuannya telah dihasilkan dan dalam proses untuk dikomersialkan sebagai minuman kesihatan.
Minuman S30 ini dirumus khas agar ia selamat diminum dan membantu dalam menghasilkan tenaga. Ia boleh diambil oleh orang dewasa perempuan dan lelaki dan juga pesakit kanser yang telah selesai menjalani pembedahan dan kemoterapi.
