PENGUMUMAN Indeks Persepsi Rasuah (CPI) 2025 oleh Transparency International sekali lagi mengundang perhatian terhadap kedudukan Malaysia dalam usaha memperkukuh integriti nasional serta tadbir urus awam.
CPI merupakan antara penanda aras global yang paling dirujuk bagi menilai persepsi terhadap tahap rasuah sektor awam sesebuah negara. Justeru, setiap perubahan skor dan kedudukan membawa implikasi kepada keyakinan pelabur, reputasi antarabangsa serta tahap kepercayaan masyarakat terhadap institusi negara.
Persoalan utama yang sering dibangkitkan ialah sama ada sasaran Malaysia untuk mencapai kedudukan 25 ke atas dunia menjelang 2033 merupakan matlamat yang realistik.
Secara objektif, sasaran tersebut boleh dicapai. Namun berdasarkan trend peningkatan CPI di peringkat global, lonjakan besar dalam tempoh kurang daripada satu dekad memerlukan reformasi institusi yang konsisten, berstruktur dan berterusan merentasi beberapa kitaran pentadbiran.
Pengalaman antarabangsa menunjukkan peningkatan CPI jarang berlaku melalui pengumuman dasar semata-mata, penstrukturan organisasi atau penjenamaan semula institusi. Sebaliknya, kemajuan yang mampan lazimnya bergantung kepada keberkesanan pelaksanaan serta tahap akauntabiliti yang dapat dilihat secara nyata.
PENGALAMAN NEGARA LAIN
Beberapa negara sering dijadikan rujukan dalam peningkatan CPI, antaranya Georgia dan Estonia. Kedua-dua negara ini berjaya memperbaiki kedudukan global mereka melalui reformasi menyeluruh dalam sektor awam.
Kajian Transparency International dan institusi pembangunan antarabangsa mendapati kejayaan tersebut didorong beberapa faktor utama, termasuk penguatkuasaan undang-undang secara konsisten, digitalisasi perkhidmatan awam, ketelusan perolehan kerajaan, perlindungan pemberi maklumat yang berfungsi serta pengukuhan kebebasan institusi pengawasan.
Pendekatan ini menekankan perubahan sistemik yang berfokus kepada hasil, bukan sekadar perubahan struktur pentadbiran.
MEMAHAMI SIFAT CPI
Adalah penting untuk difahami CPI ialah indeks persepsi yang dibangunkan berdasarkan gabungan penilaian pakar, komuniti perniagaan dan institusi penyelidikan antarabangsa. Penilaian ini menumpukan kepada tahap integriti sektor awam serta keberkesanan usaha membanteras rasuah.
Antara faktor yang mempengaruhi skor CPI termasuk:
– Tahap akauntabiliti institusi
– Konsistensi tindakan penguatkuasaan
– Kebebasan badan penyiasatan
– Ketelusan proses pentadbiran awam
– Keyakinan terhadap sistem keadilan
Oleh itu, kewujudan polisi atau garis panduan semata-mata tidak semestinya diterjemahkan kepada peningkatan skor sekiranya pelaksanaannya tidak dapat dilihat secara jelas oleh masyarakat dan komuniti antarabangsa.
KEKUATAN RANGKA KERJA MALAYSIA
Malaysia sebenarnya memiliki asas tadbir urus yang kukuh. Pelbagai institusi dan mekanisme telah diwujudkan bagi memperkukuh integriti nasional, antaranya Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM), Suruhanjaya Integriti Agensi Penguatkuasaan (EAIC), Jabatan Audit Negara, sistem audit dalaman sektor awam dan korporat, Institut Integriti Malaysia (IIM) serta pelaksanaan standard antarabangsa seperti Sistem Pengurusan Anti-Rasuah (ISO 37001).
Di samping itu, penubuhan Unit Integriti di kementerian dan agensi menunjukkan komitmen berterusan negara dalam memperkukuh tadbir urus dan pengurusan risiko rasuah.
Dari sudut struktur dan dasar, Malaysia tidak kekurangan mekanisme kawalan.
CABARAN PERSEPSI YANG MASIH WUJUD
Walau bagaimanapun, beberapa laporan dan analisis antarabangsa menunjukkan persepsi global masih dipengaruhi beberapa faktor operasi, antaranya tempoh penyiasatan kes berprofil tinggi yang panjang, keperluan komunikasi awam yang lebih konsisten mengenai hasil tindakan penguatkuasaan serta persepsi berkaitan kebebasan institusi.
Perlu ditegaskan persepsi ini tidak semestinya menggambarkan kegagalan sistem. Namun dalam konteks CPI, persepsi awam dan keyakinan antarabangsa memainkan peranan penting dalam menentukan kedudukan sesebuah negara.
Tanpa peningkatan keyakinan terhadap keberkesanan pelaksanaan, peningkatan skor CPI lazimnya akan bergerak secara sederhana atau mendatar.
SOAL SISTEM, BUKAN SEKADAR IMEJ
Peningkatan CPI boleh dianalogikan seperti penarafan universiti global. Universiti yang berjaya meningkatkan kedudukan tidak hanya mengumumkan pelan strategik tetapi menambah baik kualiti penyelidikan, tadbir urus akademik dan reputasi institusi secara berterusan.
Begitu juga dalam konteks integriti negara. Reputasi tidak terbina melalui kenyataan dasar sahaja tetapi melalui rekod pencapaian yang konsisten dalam jangka panjang.
CPI tidak menilai keberkesanan sistem secara langsung tetapi mencerminkan tahap keyakinan global terhadap keberkesanan tadbir urus dan sistem integriti negara.
LANGKAH STRATEGIK KE HADAPAN
Berdasarkan amalan terbaik antarabangsa, beberapa pendekatan strategik boleh dipertimbangkan bagi memperkukuh keyakinan global:
– Penguatkuasaan undang-undang secara konsisten dan telus
– Penambahbaikan pengurusan garis masa penyiasatan kes berprofil tinggi
– Pengukuhan mekanisme pengisytiharan aset bagi meningkatkan ketelusan
– Reformasi kerangka pembiayaan politik bagi mengurangkan risiko konflik kepentingan.
– Pengukuhan kebebasan operasi institusi pengawasan selaras dengan amalan antarabangsa.
Langkah-langkah ini bertujuan meningkatkan keberkesanan sistem serta persepsi integriti negara secara menyeluruh.
PELAKSANAAN DAN KONSISTENSI
Kesimpulan yang boleh dirumuskan ialah Malaysia tidak menghadapi kekurangan dari segi polisi, struktur atau institusi, namun cabaran utama terletak pada konsistensi pelaksanaan dan kesinambungan reformasi dalam tempoh jangka panjang.
Dalam penilaian global, dunia menilai hasil dan impak, bukan sekadar dokumentasi.
Usaha mencapai kedudukan 25 ke atas menjelang 2033 memerlukan komitmen nasional yang berterusan, melangkaui perubahan pentadbiran atau pendekatan jangka pendek.
Ia menuntut:
- Konsistensi dasar
- Pengukuhan institusi
- Ketelusan tadbir urus
- Pelaksanaan yang berterusan dan boleh diukur
CPI 2025 wajar dilihat sebagai cerminan kemajuan semasa dan peluang penambahbaikan, bukan sekadar ukuran kedudukan.
Persoalan sebenar bukan sama ada Malaysia mampu meningkatkan kedudukan tetapi sejauh mana kita bersedia memperkukuh sistem secara konsisten demi membina keyakinan yang berkekalan di peringkat nasional dan antarabangsa. –UTUSAN
DR. Rozaidi Razali ialah Timbalan Presiden 1, Pemerhati Rasuah Malaysia (MCW).
