DALAM menyambut baik sokongan daripada ahli-ahli Parlimen terhadap pindaan Perlembagaan yang memberikan hak yang sama kepada ibu-ibu Malaysia untuk mewariskan kewarganegaraan kepada anak-anak mereka yang dilahirkan di luar negara, Gabungan Hak Kewarganegaraan Malaysia (MCRA) meluahkan kekecewaan yang mendalam terhadap perbahasan Parlimen yang berlangsung mengenai pindaan kewarganegaraan.
Perbahasan ini seolah-olah menukarkan hak kanak-kanak terhadap identiti dan kewarganegaraan dengan hak kesaksamaan untuk ibu-ibu Malaysia. Pendekatan yang salah ini menjejaskan hak asasi manusia serta matlamat yang lebih luas dalam mencapai kesaksamaan.
Adalah membimbangkan bahawa penggubal undang-undang tidak memahami perbezaan penting antara kewarganegaraan sebagai status istimewa dan sebagai hak asasi. Bagi mereka yang sudah memiliki kewarganegaraan negara lain, ia mungkin dianggap sebagai satu penghormatan. Namun, bagi mereka yang tiada kewarganegaraan, ia adalah hak asasi yang memberi akses kepada hak dan perkhidmatan penting.
Seramai 59 orang ahli Parlimen telah menyampaikan ucapan dan cadangan semasa perbahasan Rang Undang-Undang tersebut, dan walaupun semuanya menyokong pindaan untuk memberikan hak yang sama kepada ibu-ibu Malaysia, lebih daripada 35 orang ahli Parlimen telah memberikan contoh peribadi mengenai masalah kewarganegaraan di kawasan Parlimen mereka dan sering kali menimbulkan kebimbangan mengenai tiga pindaan, iaitu: kanak-kanak yang mempunyai ibu bapa pemastautin tetap (PR) kehilangan hak kepada kewarganegaraan automatik, ramai di antaranya adalah anak kepada ibu bapa yang mempunyai hubungan kuat dengan Malaysia; permohonan kewarganegaraan untuk kanak-kanak tanpa kewarganegaraan yang berumur lebih 18 tahun; dan pasangan asing kepada lelaki Malaysia.
Semasa perbahasan berlangsung, Menteri Dalam Negeri, Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail telah mengadakan sidang media di mana beliau menegaskan impak pindaan yang dicadangkan dengan menyatakan, “Hak kewarganegaraan bagi kira-kira 30,000 pemastautin tetap tempatan yang dilahirkan di Malaysia tidak akan terjejas oleh pindaan undang-undang ini.” Beliau memberi jaminan bahawa isu kewarganegaraan yang dihadapi oleh kumpulan ini akan ditangani, dan berjanji, “Saya akan membincangkan isu ini apabila saya menggulung perbahasan Rang Undang-Undang pada hari Khamis (17 Oktober). Saya akan menyediakan jalan penyelesaian.”
Dalam masa yang sama, ahli-ahli Parlimen yang mengambil bahagian dalam perbahasan di Dewan Rakyat menyatakan kebimbangan mereka mengenai keadaan pemastautin tetap yang dilahirkan di Malaysia.
Perbahasan mereka jelas menunjukkan kekurangan pemahaman terhadap ‘jalan penyelesaian’ yang dicadangkan atau kekurangan peluang untuk berbincang sama ada penyelesaian yang dicadangkan benar-benar dapat diterima dan tidak menyumbang kepada masalah kewarganegaraan tanpa negara.
Ramai yang mencadangkan bahawa pindaan yang bersifat regresif dan terkebelakang ini harus diselia oleh Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen. Semasa sidang media tersebut, Menteri Dalam Negeri juga mengelak daripada menyentuh isu pemegang status pemastautin tetap (PR) dalam kalangan Orang Asal dan komuniti pribumi lain.
Ini membimbangkan kerana walaupun ahli-ahli Parlimen dari Semporna, Pasir Gudang, Puchong, Beaufort, Masjid Tanah, Sri Gading, Rantau Panjang, Batang Sadong, dan Kota Belud jelas membangkitkan kebimbangan dan merujuk kepada kewujudan pemegang status PR yang merupakan Orang Asal, menteri keliru dengan menyatakan bahawa Orang Asal tanpa negara tidak akan terjejas oleh pindaan berdasarkan Artikel 160 dan 161 Perlembagaan Persekutuan. Namun, ini bergantung kepada sama ada individu tersebut mempunyai pendaftaran kelahiran dan perkahwinan yang diperlukan.
Respon menteri mencerminkan kekeliruan dan kurangnya pemahaman terhadap isu-isu yang menjejaskan Orang Asal tanpa kewarganegaraan. Sehingga kini, KDN tidak mengakui diskriminasi dan kurangnya perhatian dalam dasar-dasar terdahulu, serta kegagalan untuk mengeluarkan dokumen kewarganegaraan dan pengenalan kepada generasi awal komuniti tempatan, yang menyebabkan pertambahan jumlah rakyat tanpa kewarganegaraan.
Dengan mengakui bahawa terdapat penduduk tempatan yang memegang kad pengenalan merah (iaitu dengan status PR), tetapi menyatakan bahawa tiada kewarganegaraan tanpa negara dalam negara ini, menteri sekali lagi bercanggah dengan dirinya sendiri dan menunjukkan bahawa beliau keliru.
Setiap penduduk tempatan yang memegang kad pengenalan merah adalah tanpa kewarganegaraan kerana mereka bukan warganegara mana-mana negara. Ini akan secara langsung menjejaskan anak-anak kepada pemastautin tetap tempatan yang tidak lagi berhak mendapat kewarganegaraan automatik.
Bagaimana Rang Undang-Undang ini boleh diundi apabila menteri sendiri keliru, kurang maklumat dan disalahpandu? Menteri wajib mendengar seruan ahli-ahli Parlimen yang telah meminta agar Rang Undang-Undang ini dan dasarnya dikaji semula oleh Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen (PSSC) untuk memastikan akauntabiliti berterusan.
Ahli-ahli Parlimen mempunyai tanggungjawab untuk tidak mengkhianati amanah yang diberikan kepada mereka dalam memastikan perlindungan kepada semua kanak-kanak dengan mengangkat dan mendokong undang-undang yang adil.
Semoga tanggungjawab ini menjadi beban pada hati nurani setiap ahli Parlimen yang mengorbankan setiap kanak-kanak yang bergantung kepada ahli-ahli Parlimen untuk meneliti kesan peruntukan undang-undang dan mengundi mengikut apa yang betul dan adil. Tambahan pula, sumpah jawatan yang diambil oleh setiap ahli Parlimen bukan hanya formaliti, tetapi janji yang serius untuk mempertahankan Perlembagaan dan melindungi hak semua warganegara (termasuk mereka yang tidak didokumentasikan dengan tepat sebagai warganegara akibat salah pentadbiran).
Kami menyeru semua rakyat Malaysia untuk bersama-sama memastikan para wakil yang dipilih dan badan kerajaan bertanggungjawab. Bersama-sama, kita boleh memastikan wakil kita menghormati sumpah jawatan mereka, mematuhi prinsip-prinsip Perlembagaan, dan mengutamakan perlindungan hak kanak-kanak dan semua golongan yang paling terkesan. MCRA kekal teguh dalam komitmennya untuk mewujudkan Malaysia di mana hak setiap kanak-kanak dihormati, dilindungi, dan dipenuhi, serta di mana mereka yang tidak mempunyai tempat lain untuk dipanggil rumah dilindungi dan dapat hidup bermaruah.
Kami menyeru ahli-ahli Parlimen, Menteri Dalam Negeri, dan Kementerian Dalam Negeri untuk sedar tanggungjawab mereka yang telah diikrarkan dan bertindak tegas untuk melindungi masa depan kanak-kanak di negara ini dan semua penduduk yang terkesan. Ahli-ahli Parlimen wajib terus mendesak agar Rang Undang-Undang ini dipisahkan, iaitu meneruskan Rang Undang-Undang berkaitan hak ibu, membenarkan ahli-ahli Parlimen mengundi secara berasingan bagi setiap klausa dan menghantar peruntukan yang regresif ke PSSC untuk memastikan perlindungan yang dinyatakan tercatat dalam Perlembagaan. – UTUSAN
PENULIS ialah Rakan Kolektif Gabungan Hak Kerakyatan Malaysia (MCRA).
