PENTADBIR universiti bukan sekadar pengurus sistem dan prosedur, sebaliknya rakan strategik dalam membina graduan berdaya tahan serta institusi pendidikan tinggi (IPT) yang mampan.
Peruntukan Belanjawan 2027 Kementerian Pendidikan Tinggi (KPT) wajar melangkaui soal pembangunan fizikal dan perbelanjaan operasi dengan tumpuan perlu diberikan kepada membina ekosistem universiti yang mampu melahirkan graduan relevan dengan keperluan masa hadapan, di samping memastikan institusi mempunyai kapasiti untuk terus berkembang, berinovasi dan berdaya saing.
Graduan ialah hasil utama pendidikan tinggi tetapi institusi mampan ialah asas yang membolehkan hasil tersebut dicapai.
GRADUAN MESTI TERUS RELEVAN
Kejayaan sesebuah universiti sering dikaitkan dengan kadar kebolehpasaran graduannya. Namun, dalam ekonomi yang dipengaruhi kecerdasan buatan (AI), automasi dan perubahan struktur pekerjaan, ukuran kejayaan itu perlu diperluas.
Graduan masa kini bukan sahaja perlu memperoleh pekerjaan, malah mesti memiliki kemahiran yang sentiasa relevan, kebolehan menyesuaikan diri, pemikiran kritis, kreativiti dan keupayaan untuk terus belajar.
Justeru, Belanjawan 2027 mengambil kira pelaburan yang lebih strategik dalam pembangunan kemahiran masa hadapan, pensijilan profesional, latihan industri berkualiti, program perantisan serta kerjasama universiti dengan pihak industrial.
Pada masa sama, kebajikan pelajar tidak boleh dipinggirkan. Bantuan kewangan bersasar, akses kepada kemudahan digital, sokongan kesihatan mental dan intervensi bagi mengurangkan risiko keciciran merupakan sebahagian daripada pelaburan terhadap masa hadapan graduan.
Kita tidak boleh mengharapkan graduan menjadi aset negara sekiranya sebahagian daripada mereka terpaksa menamatkan pengajian atau mengehadkan potensi diri akibat kekangan kewangan dan peluang yang tidak seimbang.
PENGUKUHAN INSTITUSI
Di sebalik kejayaan akademik, penyelidikan dan pembangunan pelajar, terdapat ekosistem pentadbiran yang memastikan keseluruhan operasi universiti berjalan dengan teratur.
Pentadbir universiti mengurus sumber manusia, kewangan, perolehan, aset, kemudahan, sistem maklumat, pematuhan dan pelbagai perkhidmatan sokongan yang menjadi asas kelancaran fungsi akademik.
Namun, perubahan landskap pendidikan tinggi menuntut pentadbir memainkan peranan yang lebih strategik. Mereka bukan lagi sekadar pelaksana prosedur tetapi perlu menjadi rakan strategik kepimpinan universiti dalam membuat keputusan berasaskan data, mengurus risiko, meningkatkan produktiviti dan memacu transformasi organisasi.
Dalam konteks ini, peruntukan untuk pembangunan profesional pentadbir perlu dilihat sebagai pelaburan institusi, bukannya kos latihan semata-mata.
Kemahiran analitik data, penggunaan AI secara bertanggungjawab, pengurusan projek, kepimpinan perubahan dan perancangan kewangan perlu diperkukuh secara sistematik.
Pada masa sama, universiti memerlukan perancangan tenaga kerja yang lebih mampan, pengurusan beban tugas yang munasabah serta laluan pembangunan kerjaya yang berasaskan kompetensi.
Institusi yang mahu bergerak pantas ke arah pendigitalan tidak boleh mengabaikan kesiapsiagaan manusia yang akan mengendalikan perubahan tersebut.
TRANSFORMASI DIGITAL MESTI MENGURANGKAN BEBAN
Pendigitalan menjadi antara penyelesaian yang diketengahkan bagi meningkatkan kecekapan organisasi. Namun, kejayaannya tidak seharusnya diukur berdasarkan jumlah sistem atau aplikasi yang dibangunkan.
Lebih penting, adakah teknologi tersebut benar-benar mengurangkan kerja berulang, mempercepat proses kelulusan, meningkatkan ketepatan data dan memudahkan urusan pelajar serta warga universiti.
Belanjawan 2027 sewajarnya membuka ruang kepada pembiayaan sistem bersepadu, automasi proses kerja, keselamatan siber dan pembangunan keupayaan digital staf.
Universiti juga perlu mengelakkan pertindihan sistem yang meningkatkan kos penyelenggaraan serta membebankan pengguna dengan prosedur yang berulang.
Dalam masa sama, penggunaan AI perlu disertai garis panduan yang jelas berkaitan keselamatan data, kerahsiaan maklumat, ketelusan keputusan dan akauntabiliti manusia.
Teknologi sepatutnya membolehkan pentadbir memberikan lebih banyak nilai strategik kepada organisasi, bukan sekadar memindahkan proses manual ke dalam platform digital.
KELESTARIAN KEWANGAN, INFRASTRUKTUR TIDAK BOLEH DIKETEPIKAN
Cabaran universiti awam turut melibatkan peningkatan kos operasi, penyelenggaraan kemudahan, keperluan menaik taraf makmal dan ruang pembelajaran serta tuntutan untuk menyediakan perkhidmatan yang lebih berkualiti.
Kegagalan menangani penyelenggaraan secara terancang boleh menyebabkan kerosakan yang lebih besar, kos kecemasan dan gangguan kepada aktiviti pengajaran serta penyelidikan.
Oleh itu, pembiayaan penyelenggaraan pencegahan, kecekapan tenaga, infrastruktur digital dan kemudahan mesra Orang Kurang Upaya (OKU) perlu diberikan perhatian berdasarkan keutamaan risiko dan keperluan sebenar.
Universiti juga perlu memperluas sumber pendapatan secara berhemah melalui pendidikan profesional, pembelajaran sepanjang hayat, kerjasama industri, pengkomersialan penyelidikan dan pengoptimuman penggunaan aset.
Bagaimanapun, usaha menjana pendapatan tidak seharusnya menghakis fungsi universiti sebagai institusi ilmu dan pemangkin mobiliti sosial. Kelestarian kewangan perlu diseimbangkan dengan akses pendidikan, kualiti akademik dan kepentingan awam.
PERUNTUKAN BERASASKAN IMPAK
Setiap inisiatif perlu mempunyai objektif jelas, petunjuk prestasi munasabah dan mekanisme penilaian telus. Kejayaan tidak memadai diukur berdasarkan jumlah program dilaksanakan, latihan yang dihadiri atau sistem dibangunkan.
Bagi pembangunan graduan, ukuran boleh merangkumi kualiti pekerjaan, kesepadanan bidang pengajian dengan pekerjaan dan perkembangan kemahiran.
Bagi pentadbiran universiti, ukuran pula boleh meliputi pengurangan masa pemprosesan, peningkatan kepuasan pengguna, penjimatan kos, ketepatan data dan pengurangan tunggakan penyelenggaraan.
Walau bagaimanapun, penilaian perlu mengambil kira perbezaan mandat, skala operasi dan bidang kepakaran universiti.
Pendekatan yang seragam tanpa mempertimbangkan konteks institusi boleh menghasilkan ukuran prestasi yang tidak mencerminkan keperluan sebenar.
Peruntukan yang baik bukan semata-mata yang berjaya dibelanjakan sepenuhnya tetapi menghasilkan manfaat yang boleh dibuktikan kepada pelajar, staf, institusi dan masyarakat.
PENTADBIR PEMACU MASA HADAPAN PENDIDIKAN TINGGI
Perbincangan mengenai Belanjawan 2027 memberikan ruang untuk menilai semula kedudukan pentadbir dalam ekosistem pendidikan tinggi negara.
Pentadbir yang kompeten membantu memastikan dasar diterjemahkan kepada pelaksanaan yang berkesan. Mereka menyokong ahli akademik, melindungi sumber institusi, memperbaiki pengalaman pelajar dan memastikan keputusan organisasi dilaksanakan secara teratur serta bertanggungjawab.
Oleh itu, pelaburan terhadap pentadbir perlu bergerak seiring dengan pelaburan terhadap pelajar, penyelidikan dan infrastruktur.
Universiti yang mahu melahirkan graduan masa hadapan perlu memiliki tenaga kerja pentadbiran yang bersedia menghadapi masa hadapan. Universiti yang mahu menjadi lebih digital memerlukan pentadbir yang celik teknologi.
Universiti yang mahu lebih mampan memerlukan kepimpinan pentadbiran yang memahami kewangan, risiko, data dan kelestarian.
Inilah hubungan yang perlu diberikan perhatian iaitu pembangunan graduan, pengukuhan institusi dan pemerkasaan pentadbir bukan agenda yang berasingan, tetapi saling melengkapi.
MELABUR UNTUK MASA HADAPAN
Belanjawan 2027 wajar menjadi pemangkin kepada pendidikan tinggi yang lebih mampan, inklusif dan berdaya tahan.
Keutamaan bukan sekadar menambah peruntukan tetapi memastikan pembiayaan disalurkan berdasarkan keperluan, diterjemahkan melalui pelaksanaan yang cekap dan dinilai berdasarkan impak jangka panjang.
Masa hadapan graduan tidak dapat dijamin melalui kurikulum semata-mata. Ia memerlukan ekosistem pekerjaan, sokongan kebajikan, kerjasama industri dan institusi yang mempunyai keupayaan untuk terus berubah. –UTUSAN
PENULIS ialah Presiden Persatuan Pegawai Tadbir dan Ikhtisas (Potensi), Universiti Malaysia Perlis (UniMAP).
