SELEPAS menjalani pemeriksaan kesihatan yang diatur pihak majikan beberapa minggu lalu, Ahmad (bukan nama sebenar) terkejut apabila mendapati sel darah merahnya tidak normal dan berbentuk lonjong.
Situasi itu sudah tentu mengundang rasa panik dan kebimbangan terhadap kemungkinan penyakit serius.
Namun, perubahan pada keputusan ujian darah tersebut bukan petanda dirinya menghidap penyakit berbahaya.
Pakar Hematopatologi Perubatan Hospital Sultan Zainal Abidin (Hosza), Dr. Hafizuddin Mohamed Fauzi berkata, keadaan itu dikenali sebagai Southeast Asian Ovalocytosis (SAO).
Ia berpunca daripada perubahan genetik pada protein band 3 di permukaan sel darah merah yang menyebabkan sel menjadi lebih keras dan berbentuk lonjong.
“SAO bukanlah penyakit moden yang disebabkan oleh pemakanan, persekitaran atau gaya hidup masa kini.
“Secara umumnya, keadaan itu tidak berbahaya, berjangkit mahupun menjejaskan kualiti hidup seseorang,” katanya baru-baru ini.
Katanya, ia hanya boleh menimbulkan masalah jika individu tersebut dikesan mempunyai masalah kesihatan lain seperti kekurangan zat besi atau talasemia.
Dalam keadaan itu, seseorang mungkin mengalami gejala kurang darah (anemia) seperti mudah letih, pening atau pucat.
Justeru, penting untuk difahami simptom ini biasanya berpunca daripada masalah serentak dan bukan disebabkan oleh SAO semata-mata.
Boleh diwarisi
Terdahulu, katanya, SAO paling kerap ditemui dalam kalangan masyarakat Asia Tenggara termasuk Malaysia, Indonesia dan Thailand.
Ia turut dilaporkan di beberapa kawasan lain seperti Kepulauan Pasifik dan Melanesia akibat pergerakan penduduk serta perkahwinan campur.
Dari sudut perubatan, keadaan itu dipercayai berkait dengan perlindungan separa terhadap jangkitan malaria pada masa lalu.
Oleh kerana SAO melibatkan faktor keturunan, keadaan ini boleh diwarisi daripada ibu atau bapa kepada anak-anak.
Hafizuddin berkata, jika hanya seorang daripada ibu atau bapa membawa gen SAO, setiap anak mempunyai 50 peratus kemungkinan mewarisi gen tersebut.
Kebanyakan anak-anak tidak menunjukkan sebarang gejala dan boleh menjalani kehidupan normal.
“Namun, jika kedua-dua ibu bapa membawa gen SAO, setiap kehamilan mempunyai kira-kira 25 peratus risiko anak mewarisi keadaan lebih serius.
“Ia boleh menyebabkan hemoglobin rendah sejak lahir, pembesaran hati dan limpa dan komplikasi lain, terutama jika diwarisi bersama penyakit seperti talasemia yang turut menjejaskan sel darah merah,” katanya.
Rawatan
Dari segi rawatan, kebanyakan individu dengan SAO tidak memerlukan rawatan khusus.
Apa yang lebih penting ialah mengenal pasti dan merawat masalah lain yang mungkin wujud bersama, seperti kekurangan zat besi atau jangkitan kuman.
Katanya, individu yang mempunyai SAO juga digalakkan memaklumkan keadaan itu kepada doktor bagi mengelakkan keputusan ujian darah disalah tafsir sebagai penyakit serius lain.
