MALAYSIA berada di persimpangan kritikal dalam perjalanannya ke arah pembangunan mampan. Menghadapi cabaran alam sekitar yang semakin meningkat dan permintaan ekonomi yang semakin berkembang, negara mesti bertanya: Bagaimanakah pertumbuhan boleh dibuat berdaya tahan, inklusif dan mampan?
Untuk ini, rangka kerja Malaysia Madani menekankan kemampanan, inovasi dan kemakmuran, nilai sejajar dengan prinsip ekonomi pekeliling (CE).
Model CE yang mengutamakan penggunaan semula, kitar semula dan penjanaan semula sumber, merupakan penyelesaian kepada cabaran alam sekitar dan ekonomi global.
Pada Persidangan Parti Ke-29 (COP29) di Baku, Azerbaijan, pemimpin global menekankan peranannya dalam memerangi perubahan iklim dan memacu pertumbuhan yang mampan.
Laporan utama, seperti The Circular Economy in Motion oleh Multilateral Development Banks (MDBs), the Circularity Gap Report 2024 oleh Circle Economy Foundation dan Circular Cities Declaration Report 2024 oleh International Council for Local Environmental Initiatives (ICLEI), melengkapi wacana ini.
Dengan memanfaatkan pandangan ini, Malaysia boleh menyelaraskan visi Madani dengan strategi CE yang boleh diambil tindakan untuk masa depan yang mampan.
Pengajaran Global daripada COP29 dan Laporan Ekonomi Pekeliling
Laporan MDBs, The Circular Economy in Motion yang dibentangkan di COP29 mempamerkan 20 kajian kes merentas sektor seperti pengurusan sisa, pembinaan, plastik, tekstil dan bateri
kitar semula.
Contoh-contoh ini menyerlahkan faedah ekonomi, alam sekitar dan sosial pelaburan CE, daripada mewujudkan pekerjaan hijau kepada mengurangkan kemerosotan alam sekitar. CE bukan sahaja penyelesaian alam sekitar tetapi pemacu penting daya tahan ekonomi.
Malaysia berpeluang mendapat keuntungan dengan mengguna pakai projek serupa, seperti inisiatif sisa kepada tenaga, yang bukan sahaja menangani cabaran alam sekitar tetapi juga mengukuhkan keselamatan tenaga negara.
Begitu juga, sektor pembinaan menawarkan peluang untuk amalan pekeliling, seperti menggunakan bahan kitar semula dan reka bentuk bangunan modular untuk mengurangkan penggunaan sumber dan pelepasan.
Model pembiayaan MDB untuk projek CE, melalui pinjaman, pelaburan sektor swasta dan khidmat nasihat, menyediakan pelan hala tuju untuk Malaysia menggembleng sumber dan meningkatkan amalan CE, memupuk inovasi dan daya saing.
Merapatkan Jurang Pekeliling: Tanggungjawab Malaysia
Laporan Jurang Pekeliling 2024 mendedahkan kadar pekeliling global semakin berkurangan kerana tidak mencukupi dasar, pelaburan yang tidak mencukupi dan kesedaran awam.
Malaysia menghadapi cabaran ini tetapi mempunyai peluang untuk memimpin dalam menanganinya. Pembuat dasar mesti menggubal peraturan yang berani, seperti faedah cukai untuk perniagaan pekeliling, penalti untuk salah urus sisa dan kuota kitar semula wajib.
Perkongsian awam-swasta, yang ditekankan pada COP29, boleh memacu projek CE berskala besar.
Pendidikan adalah penting, memerlukan prinsip CE untuk disepadukan ke dalam kurikulum dan program latihan vokasional.
Tonggak inovasi Madani (Daya Cipta) menekankan kepentingan kreativiti dalam menerapkan CE ke dalam ekonomi, yang akan membantu Malaysia membina masa depan yang mampan.
Mengubah Landskap Bandar dengan Amalan Pekeliling
Kawasan bandar, hab utama penggunaan dan sisa adalah penting untuk memajukan CE. Laporan Pengisytiharan Bandar Pekeliling ICLEI 2024 menyediakan rangka tindakan untuk menyepadukan prinsip pekeliling ke dalam perancangan bandar.
COP29 menekankan daya tahan bandar dalam mengurangkan risiko iklim, dengan bandar seperti Kuala Lumpur, Pulau Pinang dan Johor Bahru menerajui peralihan CE Malaysia.
Sistem kitar semula pintar dan inisiatif pertanian bandar boleh meningkatkan pengurusan sisa dan keselamatan makanan sambil mengurangkan kesan alam sekitar.
Penyelesaian berasaskan alam semula jadi, seperti bumbung hijau dan turapan telap, meningkatkan haba bandar, pengurusan air ribut dan biodiversiti, sejajar dengan tiang kemampanan (Mampanan) dan penghormatan (Hormat) MADANI.
Ekonomi Pekeliling: Satu Imperatif Ekonomi
CE membentangkan peluang kepada Malaysia untuk mengurangkan kos, meningkatkan kecekapan sumber dan membuka kunci aliran hasil baharu, yang memanfaatkan kedua-dua perniagaan dan ekonomi negara.
Dengan beralih daripada model mudah ‘ambil-buat-buang’ kepada pendekatan ‘guna semula-kitar semula-jana semula’, perniagaan boleh meningkatkan kemampanan dan membuka kunci aliran hasil baharu.
Sektor utama seperti pertanian, pembuatan dan tenaga sudah matang untuk inovasi kitaran, seperti amalan pertanian regeneratif dan kitar semula bateri.
Mengguna pakai CE pada skala juga mengukuhkan daya tahan ekonomi dengan mengurangkan pergantungan kepada bahan mentah dan mewujudkan rantaian nilai tempatan yang teguh, sejajar dengan tonggak kemakmuran Madani (Kesejahteraan).
Peralihan kepada CE menghadapi halangan seperti penentangan terhadap perubahan, kekurangan infrastruktur dan kesedaran yang terhad.
Kempen kesedaran awam, yang ditekankan pada COP29 adalah penting untuk mempromosikan manfaat CE dan menggalakkan perubahan tingkah laku.
Kerjasama antara kerajaan, perniagaan dan masyarakat sivil adalah penting dan Malaysia boleh menyesuaikan strategi daripada pemimpin global seperti Kesatuan Eropah dan Jepun.
Menjajarkan Ekonomi Pekeliling dengan Malaysia Madani
Prinsip Malaysia Madani kemampanan, inovasi, rasa hormat, amanah dan belas kasihan menyediakan asas yang kukuh untuk memasukkan CE ke dalam agenda pembangunan negara.
Dengan menyelaraskan strategi CE dengan nilai-nilai ini, Malaysia boleh mencapai kemajuan alam sekitar dan sosioekonomi.
Sebagai contoh, tonggak amanah (Keyakinan) boleh diperkukuh dengan memastikan ketelusan dan akauntabiliti dalam inisiatif CE, manakala tonggak belas kasihan (Ihsan) memastikan manfaat CE menjangkau masyarakat terpinggir.
Ekonomi pekeliling adalah penting untuk masa depan Malaysia. Dengan cerapan daripada laporan global seperti The Circular Economy in Motion, Laporan Jurang Pekeliling 2024 dan Laporan Pengisytiharan Bandar Pekeliling 2024, Malaysia mempunyai pelan tindakan yang jelas.
Dengan menerima CE, negara dapat merealisasikan aspirasi Malaysia Madani, mewujudkan masa depan yang makmur, mampan dan dihormati di peringkat global.
Masa untuk bertindak sekarang kerana pekeliling Malaysia adalah Malaysia yang mampan.
Penulis adalah Profesor Madya di Pusat Pengajian Pengurusan & Pemasaran dan Dekan Eksekutif Fakulti Perniagaan & Undang-undang dari Universiti Taylor.–UTUSAN
