WASHINGTON: Presiden Amerika Syarikat (AS), Donald Trump menghantar pelan damai kepada Iran sambil menyatakan keyakinan pada Selasa bahawa perang yang hampir sebulan lamanya dapat ditamatkan dengan Teheran mengumumkan bahawa ia akan membenarkan kapal minyak tidak bermusuhan melalui Selat Hormuz.
Tanda-tanda awal penyelesaian diplomatik itu muncul walaupun pertempuran baharu berlaku, apabila sebuah peluru berpandu Iran menyebabkan kecederaan di Israel, yang kemudian meneruskan serangan dan berikrar untuk menguasai satu kawasan di selatan Lubnan.
Trump, yang kenyataannya sejak beberapa hari kebelakangan ini berubah-ubah daripada mengancam serangan besar-besaran ke atas Iran kepada mengisytiharkan perang hampir sebulan itu hampir tamat, berkata, AS kini sedang berunding dengan Iran yang belum mengesahkan sebarang rundingan rasmi.
“Mereka melakukan sesuatu semalam (kelmarin) yang sebenarnya menakjubkan. Mereka memberi kita satu hadiah dan hadiah itu sampai hari ini (semalam). Ia adalah hadiah yang sangat besar, bernilai jumlah wang yang amat besar,” kata Trump kepada wartawan di Pejabat Oval, Rumah Putih.
“Itu bermakna satu perkara kepada saya, kita berurusan dengan pihak yang betul,” tambahnya.
Beliau tidak menjelaskan lebih lanjut tetapi berkata, ia berkaitan dengan Selat Hormuz, yang sebahagian besarnya telah disekat oleh Iran sebagai tindak balas terhadap serangan AS dan Israel, sehingga menyebabkan harga tenaga global melonjak.
Iran, dalam mesej yang diedarkan oleh Pertubuhan Maritim Antarabangsa tidak lama selepas itu, memberi jaminan laluan selamat kepada kapal tidak bermusuhan melalui selat tersebut, yang merupakan laluan bagi satu perlima bekalan minyak dunia.
Iran sebelum ini juga menyatakan bahawa ia tidak menyasarkan negara-negara yang bersahabat, walaupun banyak kapal mengelak kawasan itu kerana syarikat insurans enggan mengambil risiko.
Harga penanda aras minyak mentah jatuh hampir enam peratus susulan perkembangan terbaharu itu. Harga minyak di pam di Amerika melonjak selepas perang tersebut, sehingga menimbulkan tekanan politik kepada Trump.
Trump sebelum ini mengancam untuk memusnahkan sepenuhnya loji tenaga Iran yang menurut sesetengah pihak boleh dianggap sebagai jenayah perang jika ia tidak membuka selat tersebut menjelang lewat Isnin waktu Washington.
Namun, sebelum pasaran AS dibuka pada Isnin, Trump secara tiba-tiba melanjutkan tempoh itu selama lima hari, dengan alasan kemajuan diplomatik.
Perdana Menteri Pakistan, Shehbaz Sharif menawarkan diri untuk menjadi tuan rumah rundingan AS-Iran, yang menurut Trump melibatkan pegawai tertinggi termasuk Naib Presiden AS, JD Vance.
Trump berkata beliau telah menghantar satu pelan dan bahawa ia bermula dengan satu perkara, mereka tidak boleh memiliki senjata nuklear.
Akhbar The New York Times, memetik pegawai yang tidak dinamakan, melaporkan bahawa AS telah menghantar pelan 15 perkara kepada Iran melalui Pakistan.
Saluran televisyen Channel 12 Israel melaporkan bahawa Trump mencadangkan gencatan senjata selama sebulan, di mana kedua-dua pihak akan membincangkan cadangan termasuk penyerahan uranium diperkaya Iran dan larangan pengayaan lanjut.
Iran juga akan memastikan laluan selamat melalui Selat Hormuz.
Sebagai balasan, semua sekatan terhadap Iran yang telah dikenakan dalam pelbagai bentuk selama bertahun-tahun akan ditamatkan, menurut laporan Israel itu.
Iran juga akan menerima bantuan dalam pembangunan tenaga nuklear awam di Bushehr, sebuah tapak penting yang wujud sejak sebelum Revolusi Islam 1979.
Pada Selasa, Iran menuduh Israel melancarkan serangan kedua ke atas Bushehr, yang terletak berhampiran kawasan padat penduduk negara Arab di rantau Teluk.
“Bunyi, letupan, peluru berpandu semuanya kini sebahagian daripada kehidupan harian kami,” kata seorang wanita berusia 35 tahun di Teheran kepada AFP melalui telefon.
“Kebimbangan utama kami sekarang ialah sama ada infrastruktur minyak dan gas kami akan menjadi sasaran serangan peluru berpandu,” tambahnya.
Iran telah bersetuju pada tahun 2015 untuk menghadkan program nuklearnya dalam satu perjanjian yang kemudian dibatalkan oleh Trump semasa penggal pertamanya, ketika beliau bersama Israel meningkatkan tekanan terhadap negara itu.
Cadangan baharu yang dilaporkan itu akan mengekalkan kewujudan republik Islam tersebut, yang beberapa minggu sebelumnya telah menindas protes besar-besaran dengan kejam, menyebabkan ribuan terbunuh, walaupun sebelum ini terdapat janji perubahan rejim oleh Trump dan terutamanya Perdana Menteri Israel, Benjamin Netanyahu. – AFP
