Dana politik: Antara ketelusan dan kepentingan awam

Isu dana parti politik terus menjadi perhatian masyarakat ke­rana ia mempunyai kaitan rapat dengan integriti kepemimpinan, ketelusan pentadbiran dan keyakinan rakyat terhadap sistem demokrasi negara.

Pembiayaan politik merupakan sebahagian daripada proses demokrasi yang membolehkan parti politik menjalankan pelbagai aktiviti, termasuk mengurus organisasi, melaksanakan program kemasyarakatan dan membiayai kempen pilihan raya. Namun, persoalan timbul apabila sumber dana, jumlah sumbangan dan cara wang tersebut dibelanjakan tidak diketahui secara terbuka oleh masyarakat.

Di Malaysia, usaha menggubal Rang Undang-Undang (RUU) Pendanaan Politik sedang diteliti kerajaan bagi mewujudkan kerangka peraturan yang lebih menyeluruh.

Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Undang-Undang dan Reformasi Institusi) Datuk Seri Azalina Othman Said berkata, senarai syor dasar bagi cadangan RUU tersebut akan dibentangkan kepada jawatankuasa pilihan khas Parlimen dalam masa terdekat untuk penelitian lanjut dan maklum balas, seterusnya akan dimuktamadkan untuk pertimbangan jemaah menteri.

Cadangan perundangan tersebut merangkumi beberapa bidang utama termasuk skop undang-undang, sumber dan had sumbangan politik, mekanisme penerimaan dana, keperluan pelaporan, audit, ketelusan, kesalahan serta penalti.

Ketelusan dalam pembiayaan politik penting bagi memastikan rakyat mengetahui dari mana datangnya wang yang digunakan oleh parti politik. Pendedahan maklumat berkaitan penderma, jumlah sumbangan dan perbelanjaan dapat membantu meningkatkan akauntabiliti serta mengurangkan ruang berlakunya penyalahgunaan dana.

Tanpa mekanisme pemantauan yang berkesan, sumbangan kewangan yang besar boleh menimbulkan persoalan tentang kemungkinan berlakunya konflik kepentingan. Masyarakat mungkin mempersoalkan sama ada sumbangan daripada sesebuah syarikat mempunyai kaitan dengan keputusan kerajaan atau pemberian kontrak tertentu.

Bagaimanapun, pemberian sumbangan kepada parti politik tidak semestinya membuktikan berlakunya rasuah atau salah laku. Penilaian perlu dibuat berdasarkan bukti, tujuan sumbangan dan pematuhan kepada undang-undang. Oleh itu, peraturan yang jelas diperlukan bagi membezakan sumbangan politik yang sah daripada transaksi yang mempu­nyai unsur rasuah, penyalahgunaan kuasa atau kepentingan peribadi.

Antara cadangan yang sedang dipertimbangkan dalam penggubalan Rang Undang-Undang Pendanaan Politik ialah pendedahan maklumat kewangan kepada umum, had sumbangan, kawalan terhadap kategori penderma dan mekanisme pelaporan serta pengauditan. Dana politik juga perlu merekodkan pembiayaan dari luar negara yang disalurkan melalui pihak ketiga.

Pada masa yang sama, mekanisme pendedahan maklumat perlu mengambil kira perlindungan data peribadi dan ke­selamatan penderma yang sah. Ketelusan harus dilaksanakan secara teratur tanpa menjejaskan hak yang dilindungi undang-undang.

Dana parti politik bukan sekadar urusan dalaman sesebuah organisasi. Pengurusannya turut memberi kesan kepada kepercayaan rakyat terhadap institusi demokrasi dan pentadbiran negara.

Ketelusan dana parti politik merupakan antara elemen penting dalam usaha memperkukuh demokrasi dan integriti negara selain meningkatkan keyakinan masyarakat.

Imran Mohamad Nor, Pengarang Berita Utusan Malaysia