Perbahasan di Parlimen sepatutnya menjadi medan menguji dasar, menilai keupayaan kerajaan, membongkar kelemahan pentadbiran dan memperjuangkan kepentingan rakyat. Parlimen ialah institusi demokrasi yang menuntut keberanian berhujah, ketelitian menggunakan fakta dan kematangan mengurus perbezaan pandangan.
Namun, apabila perbahasan mengenai Belanjawan 2027 bertukar menjadi medan menuduh, menghukum dan melabel seseorang sebagai munafik atas alasan agama, kita wajar bertanya: adakah kita sedang menyaksikan kematangan politik, atau kemerosotan adab dalam kehidupan bernegara?
Kritikan terhadap pembentangan bajet oleh Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim (PMX), merupakan hak dan tanggungjawab ahli Parlimen. Tiada kerajaan yang harus dikecualikan daripada penelitian kritis. Setiap peruntukan, keutamaan fiskal, dasar subsidi, usaha menangani kos sara hidup, agihan kekayaan, program pembasmian kemiskinan dan keberkesanan perbelanjaan awam mesti dinilai secara terbuka. Pembangkang berhak mencabar kerajaan, manakala kerajaan wajib menjawab dengan hujah dan bukti.
Namun, kritikan dasar mesti kekal sebagai kritikan dasar. Apabila pertikaian politik dialihkan kepada tuduhan terhadap keimanan, kejujuran agama atau kedudukan seseorang di sisi Tuhan, perbahasan telah meninggalkan landasan yang sepatutnya.
Belanjawan perlu diadili berdasarkan kesannya terhadap rakyat, bukan melalui perlumbaan melontarkan label agama terhadap lawan politik.
1. Parlimen Bukan Mahkamah untuk Menghukum Keimanan Seseorang
Istilah munafik mempunyai makna yang berat dalam Islam. Ia bukan kata-kata biasa yang boleh digunakan sesuka hati untuk merendahkan seseorang yang tidak sependapat dengan kita. Al-Quran sendiri membicarakan kemunafikan sebagai perkara yang serius, berkaitan hubungan antara zahir dan batin, kejujuran dan pengkhianatan terhadap amanah agama.
Firman Allah SWT:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِّن قَوْمٍ عَسَىٰ أَن يَكُونُوا خَيْرًا مِّنْهُمْ
Maksudnya: ” Wahai orang-orang yang beriman! Janganlah sesuatu kaum memperolok-olokkan kaum yang lain, kerana boleh jadi mereka yang diperolok-olokkan itu lebih baik daripada mereka yang memperolok-olokkan.”
(Surah al-Hujurat, 49:11)
Ayat ini mengingatkan bahawa manusia tidak berhak membina keangkuhan moral dengan merendahkan orang lain. Perbezaan pendirian tidak memberikan lesen untuk menghina, memperlekeh atau menjatuhkan maruah seseorang.
Menuduh seseorang sebagai munafik juga tidak boleh dipandang ringan. Ulama membezakan antara menjelaskan sifat atau perbuatan yang bercanggah dengan ajaran Islam dengan menjatuhkan hukum terhadap individu tertentu. Menilai niat, isi hati dan kedudukan seseorang di sisi Allah bukanlah urusan yang boleh diputuskan melalui retorik politik.
Jika seseorang ahli Parlimen tidak bersetuju dengan pendekatan kerajaan dalam Belanjawan 2027, persoalannya mudah: apakah dasar yang salah, apakah bukti yang menyokong kritikan itu, dan apakah alternatif yang lebih baik?
Tidak perlu menjadikan tuduhan terhadap keimanan seseorang sebagai pengganti kepada hujah yang sepatutnya.
2. Memperalatkan Agama untuk Mendapatkan Kelebihan Politik
Agama mempunyai kedudukan yang mulia dalam kehidupan umat Islam. Ia membimbing manusia supaya berlaku adil, menunaikan amanah, menolak kezaliman dan mempertahankan golongan yang terpinggir. Oleh sebab itulah, penggunaan agama dalam politik menuntut tanggungjawab moral yang lebih besar.
Agama boleh dan wajar menjadi asas menilai dasar awam. Prinsip keadilan, amanah, maslahah, pengagihan kekayaan yang saksama dan perlindungan golongan miskin semuanya mempunyai hubungan langsung dengan pengurusan negara.
Persoalannya timbul apabila bahasa agama digunakan untuk memberikan gambaran bahawa pihak sendiri sentiasa benar, sedangkan pihak lawan dianggap tidak ikhlas, tidak bermoral atau tidak layak dipercayai hanya kerana perbezaan pendirian politik.
Inilah bahaya apabila agama dijadikan alat persaingan kuasa.
Seseorang ahli Parlimen boleh menggunakan prinsip Islam untuk mengkritik Belanjawan 2027. Misalnya, beliau boleh mempersoalkan sama ada peruntukan kepada golongan miskin mencukupi, sama ada subsidi diagihkan secara adil, sama ada hutang negara diurus secara bertanggungjawab dan sama ada kebajikan rakyat didahulukan berbanding kepentingan kelompok tertentu.
Itu ialah kritikan yang mempunyai asas moral dan substantif.
Tetapi jika hujah tersebut digantikan dengan label seperti munafik tanpa pembuktian yang wajar, agama tidak lagi berfungsi sebagai panduan untuk mencari kebenaran. Sebaliknya, agama berisiko dijadikan senjata untuk membungkam lawan.
Kesucian agama tidak sepatutnya dijadikan perisai bagi kelemahan hujah politik.
3. Belanjawan 2027 Perlu Dibahaskan dengan Fakta, Bukan Serangan Peribadi
Belanjawan negara bukan dokumen untuk dipuji atau dikecam semata-mata berdasarkan parti yang membentangkannya. Ia ialah instrumen dasar yang menentukan bagaimana sumber negara dikumpulkan, diagihkan dan digunakan.
Rakyat tidak memperoleh manfaat daripada pertelingkahan politik yang tidak menghasilkan penyelesaian. Rakyat mahu mengetahui bagaimana kerajaan akan menangani kenaikan harga makanan, kos perumahan, pendapatan yang tidak seimbang dengan kos hidup, peluang pekerjaan belia, mutu pendidikan, akses kesihatan dan jurang pembangunan antara wilayah.
Oleh itu, perbahasan Belanjawan 2027 sewajarnya berpusat pada beberapa persoalan penting.
Pertama , adakah dasar fiskal yang dicadangkan benar-benar mengurangkan tekanan hidup isi rumah berpendapatan rendah dan sederhana?
Kedua , adakah peruntukan pembangunan memberi pulangan sosial yang munasabah, terutama dalam pendidikan, kesihatan, pengangkutan awam, keselamatan makanan dan pembangunan luar bandar?
Ketiga , adakah mekanisme bantuan sampai kepada mereka yang benar-benar memerlukan, tanpa ketirisan, birokrasi yang membebankan atau ketidakadilan dalam pelaksanaan?
Keempat , adakah kerajaan mempunyai strategi yang meyakinkan untuk memperkukuh produktiviti, meningkatkan gaji, membina pekerjaan bermutu dan mengurangkan kebergantungan rakyat kepada bantuan jangka pendek?
Kelima , adakah setiap ringgit wang awam dibelanjakan dengan ketelusan, akauntabiliti dan pengawasan yang berkesan?
Inilah medan yang perlu diterokai oleh ahli Parlimen. Jika kerajaan mempunyai kelemahan, kelemahan itu perlu dibuktikan. Jika pembangkang mempunyai cadangan yang lebih baik, cadangan itu perlu dihuraikan berserta mekanisme pelaksanaan dan implikasi kewangannya.
Rakyat tidak memerlukan pertunjukan kemarahan yang berpanjangan. Rakyat memerlukan perbahasan yang menghasilkan keputusan lebih baik.
4. Kebebasan Mengkritik Tidak Bererti Kebebasan Menghina
Demokrasi memerlukan kebebasan bersuara. Namun, kebebasan bersuara juga perlu disertai rasa tanggungjawab terhadap kebenaran, maruah manusia dan kepentingan awam.
Al-Quran memberikan peringatan yang jelas:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا
Maksudnya: ” Wahai orang-orang yang beriman! Bertakwalah kamu kepada Allah dan katakanlah perkataan yang benar.”
(Surah al-Ahzab, 33:70)
Perkataan qaulan sadida membawa pengertian kata-kata yang benar, tepat dan lurus. Dalam konteks Parlimen, prinsip ini menuntut ahli-ahli yang berhormat supaya memastikan kenyataan mereka mempunyai asas yang munasabah, tidak mengelirukan rakyat dan tidak sengaja mencemarkan maruah pihak lain.
Ahli Parlimen tidak kehilangan hak untuk berbahas dengan tegas hanya kerana perlu menjaga adab. Sebaliknya, adab yang baik menjadikan ketegasan lebih berwibawa.
Kita boleh mengecam dasar yang gagal tanpa menghina peribadi. Kita boleh menolak keputusan kerajaan tanpa mempersoalkan iman seseorang. Kita boleh menegur percanggahan antara janji dengan pelaksanaan tanpa mendakwa mengetahui niat tersembunyi seseorang.
Perbezaan ini amat penting, terutama apabila ahli Parlimen membawa identiti agama dan mendakwa memperjuangkan nilai Islam.
Jika Islam dijadikan asas kritikan, maka keadilan, ketelitian, amanah dan adab juga mesti menjadi asas kepada cara kritikan itu disampaikan.
5. Apabila Politik Kepartian Mengatasi Maslahah Rakyat
Salah satu masalah besar dalam politik kepartian ialah kecenderungan menilai sesuatu perkara berdasarkan siapa yang melakukannya, bukannya berdasarkan sama ada tindakan itu benar atau salah.
Dasar yang baik mungkin ditolak kerana datang daripada pihak lawan. Kesilapan pihak sendiri pula mungkin dipertahankan dengan pelbagai alasan. Apabila keadaan ini berlaku, agama mudah diseret ke dalam pertarungan untuk menghalalkan pendirian kelompok masing-masing.
Fenomena ini perlu ditangani dengan serius. Islam mengajar umatnya supaya berlaku adil walaupun terhadap pihak yang tidak disukai.
Firman Allah SWT:
وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَىٰ أَلَّا تَعْدِلُوا ۚ اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ
Maksudnya: ” Dan jangan sekali-kali kebencian kamu terhadap sesuatu kaum mendorong kamu untuk tidak berlaku adil. Berlaku adillah, kerana adil itu lebih dekat kepada takwa.”
(Surah al-Ma’idah, 5:8)
Ayat ini memberikan ukuran moral yang sangat tinggi kepada sesiapa sahaja yang mendakwa memperjuangkan Islam. Keadilan tidak boleh berubah mengikut kepentingan parti, hubungan peribadi atau kedudukan seseorang dalam kerajaan.
Jika sesuatu dasar kerajaan baik, ia wajar diakui walaupun datang daripada pihak yang tidak kita sokong. Jika dasar itu lemah, ia mesti dikritik walaupun datang daripada pihak sendiri.
Inilah integriti politik yang sepatutnya dibina.
Politik yang matang tidak memerlukan musuhnya dilabel sebagai munafik untuk membuktikan bahawa pendiriannya betul. Politik yang matang membuktikan kebenaran melalui fakta, prinsip dan hasil yang dapat dinilai oleh rakyat.
6. Tanggungjawab Speaker dan Institusi Parlimen
Institusi Parlimen juga mempunyai tanggungjawab untuk memastikan perbahasan berlangsung dengan tertib, tanpa mengorbankan kebebasan ahli-ahli untuk menyuarakan pandangan.
Ketegasan dalam mengawal perbahasan bukan bermaksud menyekat kritikan terhadap kerajaan. Sebaliknya, ia bertujuan memastikan setiap ahli mempunyai ruang untuk berhujah tanpa menjadikan penghinaan peribadi sebagai kebiasaan.
Dalam hal ini, beberapa langkah wajar diberikan perhatian.
Pertama , peraturan mesyuarat perlu dilaksanakan secara konsisten terhadap semua ahli, tanpa mengira parti kerajaan atau pembangkang.
Kedua , teguran terhadap ucapan yang menghina atau menuduh secara tidak berasas perlu dibuat dengan adil, berdasarkan peraturan yang terpakai dan hak ahli untuk memberikan penjelasan.
Ketiga , perbahasan belanjawan perlu mengutamakan penelitian terhadap peruntukan, hasil, keberkesanan program dan implikasi dasar, termasuk melalui jawatankuasa Parlimen yang berkaitan.
Keempat , ahli-ahli Parlimen perlu menunjukkan teladan kepada masyarakat, khususnya generasi muda, bahawa perbezaan pandangan boleh diurus dengan tegas tanpa memusnahkan maruah lawan.
Parlimen ialah cerminan budaya politik negara. Jika penghinaan menjadi perkara biasa di dalamnya, masyarakat mungkin menganggap penghinaan sebagai cara yang boleh diterima untuk menyelesaikan perbezaan.
Sebaliknya, jika Parlimen menunjukkan bahawa hujah lebih bernilai daripada cercaan, institusi itu dapat memulihkan keyakinan rakyat terhadap demokrasi.
7. Islam Menuntut Amanah, Bukan Perlumbaan Menghukum
Kita perlu berhati-hati agar kritikan terhadap penyalahgunaan agama dalam politik tidak pula berubah menjadi serangan terhadap agama itu sendiri. Islam mempunyai tradisi perbahasan, nasihat, muhasabah dan perbezaan pandangan yang luas. Yang perlu ditolak ialah sikap menggunakan nama agama untuk menghalalkan ketidakadilan atau mematikan perbahasan yang sepatutnya terbuka.
Dalam tradisi Islam, nasihat kepada pemimpin dan teguran terhadap dasar merupakan sebahagian daripada tanggungjawab sosial. Namun, nasihat perlu disertai ilmu, manakala teguran perlu disertai keadilan.
Kita tidak seharusnya menyamakan setiap penggunaan istilah agama dalam perbahasan politik dengan manipulasi agama. Ada kritikan berasaskan agama yang sah dan diperlukan. Yang menjadi masalah ialah apabila istilah agama digunakan secara melulu, tanpa asas yang memadai, untuk merendahkan pihak lain atau mengalihkan perhatian daripada isu sebenar.
Oleh itu, ukuran yang wajar bukanlah sama ada seseorang ahli Parlimen menggunakan bahasa agama atau tidak. Ukurannya ialah sama ada bahasa itu digunakan secara bertanggungjawab, dengan ilmu dan keadilan, serta membantu rakyat memahami persoalan yang sedang diperdebatkan.
Agama sepatutnya mempertingkatkan mutu politik, bukannya menjadi alasan untuk menurunkan mutu perbahasan.
Kembalikan Parlimen kepada Hujah dan Amanah
Perbahasan Belanjawan 2027 sepatutnya menjadi ruang untuk menentukan masa depan ekonomi dan kesejahteraan rakyat Malaysia. Ia perlu membuka peluang kepada penilaian yang jujur terhadap dasar kerajaan, pengujian terhadap cadangan pembangkang dan pencarian penyelesaian yang memberi manfaat kepada seluruh rakyat.
Jika perbahasan itu dipenuhi tuduhan, label agama dan serangan peribadi, persoalan yang lebih penting akan terpinggir. Golongan miskin masih menunggu pembelaan. Keluarga masih bergelut dengan kos sara hidup. Anak muda masih memerlukan pekerjaan yang bermaruah. Petani, nelayan dan peniaga kecil masih mengharapkan dasar yang membantu mereka bertahan dan berkembang.
Mereka tidak mendapat jawapan melalui tuduhan bahawa seseorang itu munafik. Mereka mendapat jawapan apabila ahli Parlimen berani meneliti angka, mengemukakan bukti, mencabar kelemahan dasar dan menawarkan penyelesaian yang boleh dilaksanakan.
Kita harus menuntut standard yang lebih tinggi daripada wakil rakyat. Mereka dipilih untuk berkhidmat kepada rakyat, bukan untuk mengubah dewan perbahasan menjadi pentas penghakiman moral terhadap lawan politik.
Agama mesti menjadi sumber keadilan dalam politik, bukan alat untuk menguasai politik.
Parlimen mesti menjadi medan membuktikan kebenaran melalui hujah, bukan medan menentukan siapa yang paling layak menghukum orang lain.
Dan kepada semua ahli Parlimen, kerajaan mahupun pembangkang, ukuran sebenar perjuangan ialah sejauh mana mereka menunaikan amanah, mempertahankan keadilan dan memperbaiki kehidupan rakyat.
Dalam politik, kita boleh berbeza pendirian. Dalam demokrasi, kita wajib berani mengkritik. Tetapi dalam agama dan kehidupan bernegara, kita tetap terikat dengan tanggungjawab untuk berlaku adil, menjaga lidah dan menghormati maruah manusia.
Marilah kita mengembalikan perbahasan Parlimen kepada martabatnya: tempat dasar diuji, hujah dipertandingkan, amanah dipersoalkan dan kepentingan rakyat didahulukan.
Mohd Azmi Abdul Hamid
Presiden Majlis Perundingan Islam (MAPIM)
