Antara kuasa pengampunan dan persepsi rakyat

KEPUTUSAN memberikan pengampunan bersyarat kepada Datuk Seri Najib Razak untuk menjalani baki hukuman di bawah tahanan rumah membuka satu lagi bab penting dalam perbahasan mengenai keadilan, kuasa pengampunan dan keyakinan rakyat terhadap institusi negara.

Pada 18 September, Yang di-Pertuan Agong Sultan Ibrahim memberikan pengampunan bersyarat yang membolehkan Najib menjalani baki hukuman bagi kes SRC International di bawah tahanan rumah sehingga 23 Ogos 2028, tertakluk kepada pembayaran denda RM50 juta serta syarat-syarat yang ditetapkan.

Dari sudut perlembagaan, kuasa pengampunan merupakan prerogatif yang diperuntukkan kepada Yang di-Pertuan Agong melalui Perkara 42 Perlembagaan Persekutuan. Maka, keputusan pengampunan tidak wajar dilihat semata-mata melalui sentimen politik atau reaksi penyokong dan penentang Najib.

Namun, dalam sebuah demokrasi, persoalan undang-undang bukan satu-satunya perkara yang perlu diberikan perhatian. Persepsi rakyat juga penting kerana keyakinan terhadap institusi tidak terbina hanya melalui keputusan yang sah, tetapi juga melalui kefahaman terhadap bagaimana keputusan itu dibuat.

Di sinilah cabaran sebenar bermula. Tahanan rumah masih merupakan satu bentuk pelaksanaan hukuman dan bukan pembebasan tanpa syarat. Beberapa syarat dikenakan dan pelanggaran syarat boleh menyebabkan pengampunan ditarik balik serta Najib kembali ke penjara.

Bagaimanapun, keputusan itu tetap menimbulkan persoalan dalam kalangan masyarakat. Antaranya, apakah mekanisme pemantauan tahanan rumah? Siapakah pihak yang bertanggungjawab memastikan semua syarat dipatuhi? Apakah bentuk sekatan terhadap pergerakan, pelawat dan aktiviti tahanan? Dan apakah prosedur sekiranya berlaku pelanggaran?

Persoalan-persoalan ini bukan semestinya bermaksud keputusan pengampunan itu dipertikaikan. Sebaliknya, ia menunjukkan keperluan kepada penerangan yang jelas supaya rakyat memahami perbezaan antara pengampunan, pengurangan hukuman dan pembebasan.

Lebih penting, keputusan ini berlaku selepas kontroversi panjang mengenai dakwaan kewujudan titah tambahan pada 2024 yang dikatakan membolehkan Najib menjalani hukuman di rumah. Mahkamah Tinggi sebelum ini menolak cabaran berhubung perkara itu, manakala Najib kemudiannya menarik balik rayuannya dan mengemukakan permohonan pengampunan baharu.

Maka, keputusan terbaharu ini seharusnya menjadi titik untuk menutup ruang kekeliruan, bukannya membuka lebih banyak persoalan.

Kerajaan dan institusi berkaitan perlu menjelaskan perkara yang boleh dijelaskan dalam kerangka undang-undang tanpa mendedahkan perkara yang sememangnya bersifat sulit. Ketelusan bukan bermaksud semua dokumen mesti didedahkan, tetapi rakyat perlu diberikan maklumat mencukupi untuk memahami asas dan mekanisme sesuatu keputusan.

Dalam isu yang begitu sensitif, persepsi bahawa wujud layanan berbeza boleh menjadi sama serius dengan pertikaian undang-undang itu sendiri. Sebaliknya, penerangan yang jelas dapat membezakan antara fakta dengan spekulasi.

Tahanan rumah Najib akhirnya adalah ujian kepada sistem negara dalam mengurus kuasa pengampunan dengan tertib, konsisten dan meyakinkan.

Keadilan mesti dilaksanakan mengikut undang-undang. Kuasa pengampunan pula perlu dihormati mengikut Perlembagaan. Pada masa yang sama, keyakinan rakyat tidak boleh diketepikan.

Dalam demokrasi, keputusan mungkin sah dari sudut undang-undang, tetapi kepercayaan rakyat memerlukan sesuatu yang lebih: kefahaman, ketelusan dan keyakinan bahawa institusi negara bertindak berdasarkan prinsip, bukan persepsi politik.

Aznan Bakar adalah Pemangku Pengarang Kumpulan Media Mulia – MINGGUAN