Ditambah lagi dengan pelbagai kisah hitam nuklear seperti apa yang berlaku di Chernobyl, Ukraine pada April 1986 dan juga di Fukushima Jepun pada Mac 2011

Walau bagaimanapun lawatan kerja selama enam hari yang dinamakan Program Pemahaman Umum Tenaga Nuklear ke Jepun yang dibawa oleh Malaysia Nuclear Power Corporation (MNPC ) baru-baru ini memberi satu pengalaman baharu.

MNPC sudah mula terbuka untuk berkongsi kepada pihak media massa terutama selepas Laporan Semakan Bersepadu Infrastruktur Nuklear (INIR) Fasa 1 disiapkan awal bulan Mac lalu.

Laporan yang dibuat oleh sekumpulan pakar Agensi Tenaga Atom Antarabangsa (IAEA) itu diserahkan kepada Menteri di Jabatan Perdana Menteri, Datuk Seri Nancy Shukri bagi perbentangan di Parlimen dalam meneliti kesediaan Malaysia untuk beralih kepada sumber tenaga ini.

Ketua Setiausaha Kementerian Tenaga, Teknologi Hijau dan Air, Datuk Seri Dr Zaini Ujang berkata, bagi Malaysia, tiada sebarang perancangan untuk menggunakan tenaga ini sehingga tahun 2031 .

Namun lawatan itu katanya bertujuan bagi mengambil maklumat dan belajar bagaimana Jepun menyiapkan industri ini serta langkah keselamatan yang diambil terutama selepas tragedi Fukushima.

“Selain itu, kita juga belajar cara Jepun menangani krisis terutama dalam penerimaan dan membina kembali kepercayaan rakyat mereka selepas apa yang terjadi yang berlaku.

“Ini penting bagi kita belajar sebelum mengambil sebarang keputusan untuk beralih kepada sumber tenaga ini pada masa akan datang,” katanya yang juga ketua delegasi Malaysia dalam lawatan ini.

Lawatan ke Negara Matahari Terbit itu melibatkan pelbagai jabatan kerajaan atas jemputan Pusat Kerjasama Antarabangsa (JAIF), Forum Industri Atom Jepun (JICC) yang merupakan badan yang mengawal selia sumber tenaga nuklear di Jepun.

Yang turut bersama delegasi Malaysia adalah Ketua Setiausaha Kementerian Sains, Teknologi dan Inovasi, Datuk Seri Dr. Mohd. Azhar Yahaya; Ketua Pengarah Kesihatan, Datuk Dr. Noor Hisham Abdullah; Timbalan Ketua Pengarah (Sektoral) Unit Perancang Ekonomi, Jabatan Perdana Menteri, Datuk Allauddin Anuar; dan Ketua Eksekutif MNPC, Dr. Mohd. Zamzam Jaafar.

Bagi generasi muda yang membesar dengan permainan video berbentuk strategi mahupun peperangan, pastinya lombong uranium dan loji jana kuasa nuklear adalah aspek terpenting dalam kemajuan sesebuah pasukan.

Namun gambaran yang sering dicoretkan adalah keadaan yang kotor, penuh dengan pencemaran dan sebagainya menjadi latar kepada loji tenaga ini yang sebenarnya bercanggah dengan keadaan sebenar loji nuklear.

Apa yang berlaku adalah sebaliknya kerana loji nuklear adalah lebih bersih berbanding loji tenaga yang menggunakan bahan sumber lain seperti arang batu, gas mahupun minyak yang membebaskan karbon monoksida yang menyumbang kepada kesan pemanasan global dan rumah hijau.

Walaupun menggunakan bahan semula jadi, uranium yang digunakan tidak mengeluarkan sebarang gas karbon monoksida dan ia lebih cekap tenaga berbanding bahan api fosil sehingga 1,000 kali ganda.

Cuma masalah yang dihadapi kini adalah bahan buangan daripada loji nuklear itu iaitu uranium yang telah digunakan mengandungi kadar radiasi yang tinggi sukar untuk dilupuskan. Teknologi yang ada kini masih belum dapat mengatasi permasalah tersebut.

Kini bahan tersebut ada yang diproses semula bagi kegunaan lain dan ada juga yang disimpan di tempat yang selamat di kawasan loji.

Untuk jangka masa panjang, bahan buangan yang dihasilkan oleh nuklear adalah sangat sedikit jika dibandingkan dengan bahan buangan bahan api fosil. Misalnya bahan buangan nuklear untuk 40 tahun hanya 0.01 peratus berbanding tempoh yang sama bagi loji tenaga bahan api fosil.

Ini membuktikan bahawa, nuklear merupakan satu antara bahan tenaga yang tidak menyumbang kepada pencemaran dan kesannya adalah sama dengan menggunakan sumber tenaga boleh diperbaharui (RE) seperti angin, solar mahupun hidro dan biomas .

Lawatan ke Stesen Tenaga Nuklear Kashiwazaki-Kariwa, Niigita yang terbesar di dunia serta Stesen Tenaga Nuklear Ikata, Shikoku dan kilang pembuatan reaktor oleh Mitsubishi Heavy Industri di Kobe, Jepun itu membantu penulis memahami cara penyediaan tenaga daripada sumber uranium di dalam reaktor sehingga kepada penghasilan elektrik.

Sementara itu Deputi Supritenden Perhubungan Awam Loji Tenaga Nuklear Kashiwazaki Kariwa, Katsuhiko Hayashi berkata, stesen tenaga nuklear itu mampu menjana sebanyak 8.2 gigawatt elektrik untuk disalurkan ke bandar raya Tokyo dan kawasan sekitarnya.

“Jumlah tenaga yang besar itu dihasilkan dengan cara yang amat bersih jika dibandingkan dengan penggunaan loji arang batu hinggakan terdapat perkampungan yang terletak beberapa kilometer daripada kawasan loji,” katanya.

Boleh dikatakan konsep asas loji tenaga nuklear sama seperti loji konvensional. Bahan api akan membekalkan haba untuk memanaskan air dan air akan menghasilkan stim menggerakkan turbin (motor) bagi menghasilkan elektrik. Bagi yang tidak tahu sistem ini, cuba fikirkan dinamo pada basikal, konsepnya lebih kurang sama.

Cuma bahan api yang digunakan oleh loji tenaga biasa adalah arang batu, minyak dan juga gas, manakala bagi nuklear adalah menggunakan tindak balas uranium di dalam reaktor nuklear yang mampu menghasilkan suhu sehingga 300 darjah Celcius.

Satu gram uranium yang biasanya dalam bentuk palet mampu menghasilkan tenaga sama seperti tiga tan arang batu mengakibatkan sumber tenaga yang diperlukan tidak banyak tetapi mampu menjana elektrik dengan lebih efisyen.

Apatah lagi, sumber tenaga nuklear ini boleh diproses untuk digunakan semula sebanyak tiga kali dan baharulah ia akan dijadikan bahan buangan yang akan disimpan di tempat selamat kerana kesan radioaktif.

Dua jenis reaktor Jepun

Di Jepun, terdapat dua jenis reaktor nuklear yang digunakan iaitu reaktor pemanasan air (BWR) yang digunakan di Kashiwazaki-Kariwa dan reaktor tekanan air (PWR) di Ikata.

Namun kini, hanya tiga sahaja loji nuklear daripada jumlah 42 keseluruhannya di Jepun dibenarkan beroperasi oleh Pihak Berkuasa Kawal Selia Nuklear Jepun (NRA) selepas menggariskan piawaian baharu yang perlu dipatuhi setiap loji selepas tragedi Fukushima. Ketiga-tiga loji itu menggunakan sistem PWR.

Ramai beranggapan kesan radiasi yang dikeluarkan oleh nuklear memudaratkan nyawa manusia.

Namun ramai juga tidak mengetahui bahawa di sesebuah bandar kesan radiasi adalah lebih tinggi berbanding loji nuklear itu sendiri.

Namun sejak nuklear diperkenal di Jepun pada tahun 1970 dan negara lain sebelum itu, tidak ada lagi kes melibatkan penyakit atau masalah radiasi yang dilaporkan termasuklah di Fukushima selepas tragedi tersebut.

Namun permasalahan utama adalah bahan buangan nuklear itu sendiri selepas digunakan yang mempunyai kadar radiasi tinggi.

Di Jepun sebelum tragedi Fukushima ia di simpan di kawasan ditetapkan namun kini mereka terpaksa menyimpan di kawasan selamat di sekitar loji.

Selain itu, NRA telah menggariskan beberapa perkara baharu dalam meningkatkan keselamatan loji nuklear di Jepun antaranya dengan membina tembok antitsunami setinggi 15 meter, menguatkan struktur tanah dan binaan bagi menahan gempa bumi, puting beliung, letusan gunung berapi dan terbaharu pencegahan daripada serangan pengganas.

Disebabkan itulah semasa lawatan ke dua stesen tenaga nuklear ini, loji dikawal dengan ketat seperti sebuah penjara dengan kawat dawai dan besi tajam bagi menghalang sebarang pencerobohan selain sistem keselamatan berlapis.

Sumber tenaga baharu amat penting bagi dunia kerana sumber tenaga fosil semakin lama semakin berkurangan dan harga yang sukar dijangka selain mencari sumber tenaga yang lebih bersih untuk alam sekitar.

Setiap saat, teknologi semakin berkembang. Tidak mustahil satu hari nanti pakar mampu mencari penyelesaian bagi menguruskan bahan buangan nuklear sama seperti mereka menemui uranium sebagai sumber tenaga baharu.

Malaysia mungkin belum masanya lagi untuk beralih kepada sumber tenaga ini seperti yang dilakukan oleh Jepun kerana negara masih kaya dengan hasil bumi seperti minyak dan gas manakala Jepun tidak mempunyai kedua-duanya.